Henk Wortmann

Steil Nederland sprak er in oktober 1969 schande van: de televisieshow met Gerard van het Reve die vanuit een kerk werd uitgezonden. Waar Reve hand in hand stond met zijn vriend, 'Teigetje'.

De gelegenheidsgever voor die televisie-avond was Henk Wortmann, pastoor van de Allerheiligste Hartkerk in Amsterdam. Van het Reve (later zou hij zijn naam bekorten tot Reve) had in augustus van minister Klompé op het Muiderslot de P.C. Hooftprijs gekregen en dat moest gevierd.

In een kerk, stelde de schrijver voor. Het kostte enige moeite om pastoor Wortmann van de kerk aan de Vondelstraat over te halen, maar uiteindelijk stemde hij in en stelde hij zijn kerk beschikbaar. Een avond historische televisie volgde, met jongleurs, fietsacrobaten, de Zangeres zonder Naam en een interview met de gelauwerde schrijver.

Wortmann werd er hard om aangepakt. Op de kerk werd ’Ezelskerk’ gekalkt, een strenge RK kerk zei dat ’God beledigingen zijn aangedaan door het misbruiken van een onzer Godshuizen’ en Wortmann moest zijn excuus maken. Dat deed hij.

Een paar jaar later, in 1971, trad Wortmann uit en trouwde met zijn geliefde. Het echtpaar werd een van de eerste bewoners van de Bijlmermeer, verhuisde naar Zwolle, waar Wortmann zes jaar voor de PPR in de gemeenteraad zat. Eind jaren tachtig scheidden Wortmann en zijn vrouw. Op 4 januari 2008 overleed Henk Wortmann, 88 jaar oud.

John Neuhaus
Kerk en staat gescheiden? Alsjeblieft niet! Onze Amerikaanse democratie kan toch niet zonder een religieuze moraal?

Dat was de teneur van het meest bekende boek van de theoloog John Neuhaus. Het verscheen in 1984, heette 'The Naked Public Square' en was zeer in trek bij conservatieve Amerikaanse christenen.

Van oorsprong was Neuhaus van nationaliteit Canadees en van geloof Lutheraan (ook zijn vader was een Luthers predikant), maar hij emigreerde naar de VS en werd op zijn 54ste katholiek.

In de jaren zestig was hij nog progressief. Toen trok hij op met dr. Martin Luther King, toen die in Selma, Alabama, een mars organiseerde voor het zwarte stemrecht. Ook maakte hij zich sterk voor de raciale integratie van openbare scholen, en tegen de Vietnam-oorlog.

Maar gaandeweg begon Neuhaus tot de godsdienstig-rechtse vleugel van de Amerikaanse samenleving te horen. Kerken moesten niet té veel aandacht geven aan sociale kwesties, vond hij. Neuhaus werd voortrekker in de beweging die evangelische protestanten en katholieken tot een pro-Republikeinse alliantie smeedde. Bij conservatieve politici, onder wie George W. Bush, raakte hij dan ook in trek. Neuhaus werd een van Bush’s adviseurs. Afgelopen herfst kreeg hij kanker. Op 8 januari 2009 overleed hij, 72 jaar oud.