Aanpak zwart vmbo begint met betere onderwijskwaliteit

Het gaat niet goed met de vmbo-scholen in Utrecht. Ze trekken steeds minder leerlingen en afgemeten aan de oordelen van de inspectie is ook de onderwijskwaliteit lang niet overal in orde. Het Meerstroom College staat al een paar jaar te boek als ’zeer zwakke school’, de prestaties van de andere vijf vmbo-scholen zijn evenmin overtuigend.

Deze week maakte staatssecretaris Van Bijsterveldt bekend dat zij een verbeterplan zal steunen. Driehonderd Utrechtse vmbo-leraren zullen de komende jaren worden bijgeschoold. De staatssecretaris trekt daar 1,3 miljoen euro voor uit. Het is nog maar een begin, maar als het niet bij deze ene maatregel blijft, kan er een eind komen aan een impasse waarin het vmbo niet alleen in Utrecht, maar in alle grote steden gevangen zit.

De problemen van het vmbo hebben veel te maken met segregatie. In het voortgezet onderwijs van de vier grote steden loopt een duidelijke scheidslijn tussen havo en vwo enerzijds (overwegend wit) en vmbo anderzijds (vrijwel zonder uitzondering zwart). Op deze scholen komt veel ellende samen, waarschuwde een Amsterdamse adviesraad een paar jaar geleden al. Hun leerlingen komen vaak uit gezinnen waar armoede heerst, ze worstelen met hun etnische identiteit en niet zelden hebben ze ook psychische problemen.

De leerlingen zelf zien hun tijd op school niet als een kans om hogerop te komen. Veel Amsterdamse vmbo-scholieren vinden dat ze op een ’gettoschool’ zitten, zijn er zelfs van overtuigd dat uitgerekend hun school ’de slechtste van Amsterdam’ is.

Niemand vindt de segregatie in het voortgezet onderwijs (en de problemen die daarmee gepaard gaan) wenselijk. Maar tot nu toe leek ook niemand in staat of bereid er iets aan te doen. Dat bleek onder meer uit een rondgang die Trouw afgelopen voorjaar maakte langs de onderwijswethouders van de vier grote steden. Gemengde scholen blijven het ideaal, riepen die bijna in koor. Maar ja, het zwarte vmbo is een ’gegeven’ waaraan ze weinig kunnen doen. Toen de Tweede Kamer vervolgens staatssecretaris Van Bijsterveldt vroeg wat díe van plan was te doen, was het antwoord onomwonden: niets. Volgens haar is die segregatie een zaak van de steden zelf.

Het enige wat de onderwijswethouders in hun machteloosheid nog wel te berde wisten te brengen, was dat de kwaliteit van hun vmbo-scholen omhoog moet. Zorg dat de leerlingen een goed diploma halen, dan maakt het niet uit of hun school wit of zwart is, zei er een.

Of dat waar is, valt nog te bezien. Want jongeren die op school alleen maar met andere allochtonen te maken krijgen, blijven op grote afstand staan van de witte wereld die zij óók moeten leren kennen. Dat neemt niet weg dat het verbeteren van de onderwijskwaliteit het begin moet zijn van de aanpak van de problemen. In die zin is de maatregel van Van Bijsterveldt belangrijk nieuws.

Iedere vrijdag belicht onderwijsredacteur Hanne Obbink opmerkelijk nieuws van de afgelopen week. Bekijk de andere afleveringen.