Het vuil en de straat

weblog Als je een ontwikkeld land herkent aan de mate waarin het zwerfvuil en de afvalverwijdering onder controle heeft, dan scoort Koerdistan niet hoog op die schaal. Het ergste is dat de Koerden zich dat niet echt bewust zijn.

Vuil, dat ruimt zichzelf wel op, is de algemene gedachte. Hoe vaak heb ik niet achter een auto gereden, toen uit het raampje een blikje of een plastic flesje of een zakje werd gegooid. Soms moest mijn chauffeur oppassen dat zijn auto niet geraakt werd. We schudden samen ons hoofd. Brahim is een van de weinigen die niet meedoet aan de nationale gewoonte.

De bermen liggen dan ook vol met blikjes en plastic flesjes. Ga je naar het kasteel in Irbil, veruit het oudste van de regio, dan struikel je overal over het zwerfvuil. Er liggen platgedrukte dozen waarop in minder koude maanden zeker geslapen wordt. Picknickplekken liggen vaak vol met wat de vorige gebruikers achterlieten. En laat ik nog maar zwijgen over de dode dieren die lange tijd langs de wegen blijven liggen.

In mijn woonplaats Suleymania wordt het vuilnis bijna dagelijks opgehaald, en lopen Bengalen door de straten om ze te vegen. Iedereen is hier ondanks het watergebrek dagelijks met de waterslang in de weer om de binnenplaats en het stoepje schoon te spuiten. Over de verspilling van water heeft niemand het. En op sommige plaatsen vertelt graffiti je dat ‘een schoon milieu het culturele niveau van een natie’ toont.

Net buiten de plaats waar ik die graffiti las, is een grote vuilnisbelt, die ’s middags in brand wordt gestoken. Dan hangt de rook over de hele omgeving, ook deels over de stad. Als je er ’s ochtends langs rijdt, smeult het vuil nog steeds. Kinderen scharrelen er rond op zoek naar iets bruikbaars. De meeste plaatsen gaan zo met hun vuil om. Gescheiden inzameling bestaat hier niet, vuilnisbelten zijn open en vuilverbranding geschiedt in de open lucht.

Niemand maakt zich daar druk over. Net zo min als over de manier waarop toeristische plaatsen worden verpest door het zwerfvuil. Koerdistan heeft een schitterende natuur, met adembenemende watervallen. Waar de Koerden op de vrije vrijdag graag met de hele familie naartoe gaan. En dan belanden de lege plastic flesjes en verpakkingen in het water, waar ze blijven haken aan takken waardoor damwanden van vuil in de idyllische stroompjes ontstaan.

Het is een kwestie van opvoeding, van mensen leren dat ze hun natuur en milieu vernietigen. Maar misschien eerder nog ze de waarde en de kwetsbaarheid ervan bijbrengen. En dus is het een kwestie van beleid, en van bestuurders met een visie. Hier en daar begint het te komen, gelukkig. In Duhok, de meeste noordelijke van de Koerdische steden, begint er van overheidswege iets te veranderen. En nu de burgers nog.