Onderscheid publiek bestel en commerciëlen moet scherper worden

Omroepbestel schreeuwt om profilering, kopte deze krant gisteren boven een analyse van de staat van de publieke omroep. De kop had iets weg van een noodkreet. Niet ten onrechte, een belangrijke bestaansvoorwaarde voor het publieke bestel is de verscheidenheid van meningen en stijlen.

Het kan zijn dat de nieuwkomers Wakker Nederland en PowNed, als zij tot het bestel worden toegelaten, aan de pluriformiteit een impuls geven, zowel door hun eigen aanbod als door het prikkelen van de bestaande omroepverenigingen. Maar enige scepsis is geboden. Zo zei Wakker Nederland-voorzitter Volmer in deze krant dat hij een nieuwsrubriek wil maken voor kijkers die hard werken en geen tijd hebben zich over veel dingen, behalve de files op de weg, druk te maken. Dat klinkt niet bepaald prikkelend.

Dat neemt voor het publieke bestel de urgentie niet weg om voor eenvormigheid en nivellering in het aanbod te waken. Het is onmiskenbaar dat de omroepverenigingen de laatste jaren minder herkenbaar zijn geworden. Een belangrijke oorzaak daarvan was de keuze voor zenderprofilering, die welbewust is gemaakt. Maar dat is niet de enige oorzaak. Tegelijk is door de invloed van de marktwerking, die het kijkcijfer als maat der dingen heeft opgeleverd, en het onvermijdelijke conformisme in de kleine tv- en radiowereld het onderscheid met de commerciële zenders verminderd. Dat levert voor het bestaansrecht van de publieke omroep een veel grotere bedreiging op, want zij zal onderscheidend zijn of niet zijn.

Dat argument telt nog meer nu door ontwikkelingen in de technologie de schaarste in het informatieaanbod is opgeheven. In het publieke bestel is het nog wel dringen, maar door de grotere concurrentie van internet en betaalzenders zal het naast verscheidenheid in stijl en visie steeds meer op de kwaliteit aan komen. Op dit punt is er geen reden al te somber te zijn. In vergelijking met de nationale omroepen in de omringende landen, is ons open bestel nog niet zo slecht.

Het zou zeker beter zijn en een belangrijk verschil met de commerciëlen markeren, als de hinderlijke reclameblokken zouden verdwijnen, maar in de politiek is een discussie over deze financieringsbron helaas nog altijd taboe. Er is een goede reden daar verandering in te brengen, nu de financiële crisis de politici ertoe dwingt het publieke belang opnieuw scherp te formuleren en de dominantie van de markt terug te dringen.