Klijnsma buigt zich over toekomst sociale werkplaatsen

Past een beschermde werkplek voor mensen met een handicap nog in deze tijd of moet het roer om? Het kabinet bezint zich vandaag op de sociale werkplaats.

Het is de eerste grote klus van Jetta Klijnsma als staatssecretaris, en beslist geen makkelijke. Terwijl steeds meer werkgevers zich genoodzaakt zien mensen de laan uit te sturen, wil de PvdA-bewindsvrouw dat veel meer arbeidsgehandicapte mensen de kans krijgen om aan het werk te gaan op een voor hen geschikte plek.

400.000 mensen zijn geestelijk of lichamelijk zo belemmerd dat ze niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen, maar zijn wel in staat om te werken. Minder dan de helft van hen werkt daadwerkelijk, op een sociale werkplaats of met andere begeleiding.

In de complexe wereld van de werkbegeleiding is één constante. Er zijn altijd meer mensen die met begeleiding aan het werk willen, dan dat er plekken zijn. Bovendien is er bij mensen die een beschermde werkplek hebben veroverd over het algemeen weinig animo om daar weer uit te gaan. De arbeidsvoorwaarden zijn aardig en het lukt vaak niet om een ’gewone’ werkgever te vinden. Dus bewegen de wachtlijsten maar langzaam, en dat is weer frustrerend voor hen die maar niet aan de beurt komen.

Klijnsma kwam in december vers het departement binnen, hoorde de verhalen aan, zag dat er een uitgebreid advies was geschreven over een fundamentele herbezinning, en dook de praktijk in. Vele gesprekken met directeuren, werkbegeleiders, werknemers en mensen op de wachtlijsten later, zijn haar ideeën rijp om met het kabinet en daarna met de Tweede Kamer te bespreken.

Of het kabinet er vandaag uitkomt of dat het nog een week zal duren, is niet te zeggen. Dat Klijnsma vindt dat er meer moet worden gekeken naar al die verschillende individuen in de regeling, werd eerder al duidelijk tijdens gesprekken die ze met arbeidsgehandicapten voerde.

De belangenvereniging van chronisch zieken en gehandicapten (CG-Raad) is er alvast niet gerust op. Hoe goed bedoeld ook, als meer maatwerk betekent dat de wet door gemeenten zal worden uitgevoerd – wat zeer wel denkbaar is – vrezen zij het ergste.

Immers, gemeenten moeten er ook voor zorgen dat de budgetten niet worden overschreden. Als de budgetbewakers zelf bepalen waar mensen recht op hebben, is dat vragen om problemen.

Het zou wel betekenen dat gemeenten alle potten geld die er zijn voor reïntegratie bij elkaar kunnen gooien. Dat is ook een van de aanbevelingen uit het belangrijkste advies dat de staatssecretaris ter beschikking heeft. Vorig najaar verscheen, op verzoek van haar voorganger Aboutaleb, een advies voor een flinke herziening van de wet sociale werkplaatsen.

Zorg dat iedereen eronder valt die kan werken, maar niet genoeg kan verdienen, stond ook in dat advies van de commissie onder leiding van oud-minister Bert de Vries. Prikkel hen om naar andere banen op zoek te gaan en maak het ook verplicht om naar vermogen te werken. En: werkgevers zouden niet meer moeten betalen dan een arbeidsgehandicapte oplevert. De overheid vult het loon dan aan.

Maar bovenal luidde het advies: verander niets voor de huidige groep. Naar verwachting neemt Klijnsma dat over. Dat zorgt voor rust, maar een toverformule om de wachtlijsten op te lossen, lijkt nog niet gevonden.