Fortis blijft strijd van politici en juristen

De Fortis-aandeelhouders stemmen woensdag over de opdeling van het concern. Maar de vraag is of ze echt het laatste woord hebben.

Woedend waren de Fortis-aandeelhouders in december. De toplieden en toezichthouders, die gefaald hadden, moesten vertrekken. Maar de aandeelhouders konden niets doen aan de oorzaak van hun woede: het kelderen van het aandeel Fortis door de opsplitsing van het concern. Nadat Nederland en België de belangrijkste delen begin oktober inderhaast overnamen, bleef er van de holding bijna niets over.

Het Nederlandse deel werd vervolgens door minister Bos (financiën) genationaliseerd en toen moest ook de Belgische bank een nieuw onderdak krijgen. Toenmalig premier Leterme van België was blij dat het Franse BNP Paribas toehapte.

Leterme wilde die verkoop zelfs zo graag, dat zijn medewerkers contact opnamen met de rechters die hun oordeel nog moesten vormen. Toen de hoogste rechter van het land dat bevestigde, was Letermes lot bezegeld. Hij moest plaats maken voor zijn partijgenoot Van Rompuy.

Leterme en minister van justitie Vandeurzen – die ook opstapte – hopen nu op rehabilitatie. Die zou moeten komen van de parlementaire onderzoekscommissie naar Fortis. Maar de commissie dreigt zelf vast te lopen: juridische experts hebben gewaarschuwd dat de parlementariërs zich schuldig kunnen maken aan inmenging in de rechtsgang – net het verwijt dat Leterme de kop kostte.

Zo zou de commissie geen rechters mogen horen. Maar dat is volgens alle politici juist noodzakelijk om de toedracht te achterhalen. De experts zijn nu teruggefloten en komen op 16 februari met een nieuw advies.

Voor die tijd mogen de aandeelhouders alsnog oordelen over de beslissing om de belangrijkste delen van Fortis te verkopen. Dus ook over de verkoop van Fortis Bank Nederland. Dat zij die stap alsnog zullen blokkeren, is onwaarschijnlijk maar niet onmogelijk (zie kader).

De nieuwe Belgische regering probeert te redden wat er te redden valt. Na nieuwe onderhandelingen met BNP Paribas blijven de Belgische verzekeringsactiviteiten toch grotendeels in de holding. Zo hebben de aandeelhouders tenminste nog iets in portefeuille. Over enkele jaren kunnen ze bovendien delen in de waardevermeerdering van de bank.

Of dat de aandeelhouders over de streep zal trekken, valt niet te voorspellen. „De tegenstanders zeggen dat Nederland en BNP Paribas misbruik hebben gemaakt van de zwakke positie waarin Fortis verkeerde”, aldus beurskenner Paul D’Hoore. „Zij eisen nu schadevergoeding.”

Zeker is wel dat de voortrekkers van het verzet niet op zullen geven, met advocaat Mischaël Modrikamen voorop. Ook al stemmen de aandeelhouders straks in met de gang van zaken, hij stapt naar de rechter.

Wat er gebeurt als de aandeelhouders straks nee zeggen, bijvoorbeeld op de verkoop van de Belgische bank aan BNP Paribas, is onduidelijk. „In feite gaan we dan terug naar de situatie waarbij de holding en de Belgische staat ieder voor 50 procent eigenaar zijn”, aldus D’Hoore. „Maar misschien komt Fortis dan helemaal in handen van de staat.”

Het parlementaire onderzoek – dat terugkijkt – kan de toekomst van Fortis niet meer veranderen. Hoewel? „Modrikamen volgt alles met argusogen en kan informatie uit het onderzoek gebruiken voor de rechter”, aldus D’Hoore. „Iedereen weet dat, en dat is juist een van de redenen voor de politieke commotie.”