Ruimte voor multiculturele actualiteiten

Een nieuw actualiteitenprogramma voor veelkleurig Nederland was deze week voor het eerst op de buis. Om te laten zien dat er meer is dan ’rappende Marokkanen en criminele Antillianen’.

Doden door noodweer in Marokko. Daarmee opende de nieuwe televisierubriek ’Dichtbij Nederland’ donderdag. Het nieuwe actualiteitenprogramma van de NPS, sinds maandag op tv, is vooral gericht op multicultureel Nederland. Rabat is pak ’m beet 2500 kilometer van Nederland verwijderd. Hoezo is dat dichtbij?

„Voor mij is het dat niet”, geeft presentatrice Simone Weimans toe. „Maar voor sommige Nederlanders wel. Actuele gebeurtenissen in hun land van herkomst zijn voor hen relevant en staan dicht bij hun belevingswereld.” Voor Nanane Abdelmamoun bijvoorbeeld, een jonge vrouw die in het item vertelt hoe het plaatselijke noodweer het huis van haar familie daar heeft vernield. Hoofdredacteur Frans Jennekens, manager diversiteit bij de NPS, verwondert zich erover dat de gevestigde nieuwsrubrieken wel openen met overstromingen in België, terwijl ze zulks in landen als Marokko, waar honderdduizenden Nederlanders hun roots hebben, vaak laten liggen.

Jennekens: „Dichtbij Nederland ziet deze landen als buurlanden.”

Ook irriteert het hem en Weimans dat minderheden zelden aan het woord komen over thema’s die alle Nederlanders raken, zoals de oplopende prijzen van vliegtickets. Ze komen eerder in het nieuws als het gaat om criminaliteit. „Met reportages die aantonen dat multicultureel Nederland meer is dan rappende Marokkanen en criminele Antillianen, proberen we een zo divers mogelijk beeld van Nederland neer te zetten”, zegt Weimans. „Journalisten duiken vaak op het negatieve, omdat die het meest in het oog springt .”

Actualiteitenprogramma’s staan niet in de toptien van de gekleurde Nederlandse tv-kijker, weet Jennekens. Allochtone jongeren staan al helemaal wantrouwend tegenover nieuws en actualiteiten, is de ervaring van Danielle van Wallinga. Zij deed voor haar studie communicatiewetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam onderzoek naar welke factoren van belang zijn bij het kijken naar actualiteitenprogramma’s door allochtone jongeren. Ze won er onlangs de ’Mira Media Scriptieprijs’ mee. Ruim 430 jongeren liet ze vier verschillende programma’s kijken over hetzelfde item, namelijk jeugdwerkloosheid. Telkens met een andere presentator in beeld (allochtoon en autochtoon) en belicht vanuit een andere invalshoek (positief en negatief).

Wat bleek? De presentatie en de invalshoek maakten weinig verschil voor de beleving van het item: de allochtone jongeren ervoeren de items hoe dan ook als bevoordeeld en eenzijdig. Het wantrouwen tegenover nieuws is een barrière waar Hilversum over heen moet, vindt Wallinga, die zelf stage liep bij Een Vandaag. Ze weet er geen ’pasklare oplossing’ voor, maar vindt toch dat Hilversum meer moet variëren met gekleurde Nederlanders als presentator. Ook zou positief nieuws wat haar betreft kunnen bijdragen aan een ’bredere beeldvorming’. Wallinga: „Nieuws is niet uitsluitend negatief en zou een betere afspiegeling moeten zijn van wat er leeft onder multicultureel Nederland.”

Zo is daar Rachid. ’Koning van het Nederlandse levenslied’. De ’Marokkaanse Frans Bauer’. ’Dichtbij Nederland’ volgt hem de komende weken op zijn ’weg naar de top’. „Integratie in optima forma”, noemt Simone Weimans hem. „Sport en entertainment horen ook bij multicultureel Nederland. We zijn net gewone mensen.”

Die ’gewone mensen’ vormen nu juist de doelgroep van ’Dichtbij Nederland’. „Zowel tante Truus uit een Vogelaarwijk als oom Mustafa uit Rotterdam-Zuid moet zich herkennen in ons programma”, zegt Jennekens. „Je ziet doorgaans alleen maar goedsprekende en glamoureuze Nederlanders op tv, of allochtonen die in de shit zitten in het nieuws. De gemiddelde Nederlander, en zeker niet de gekleurde, zie je bijna niet. Ik begrijp het best dat er dan mensen zijn die denken: ik schaf wel een schotel aan.”