’Rustig en jaarwisseling passen nog steeds niet bij elkaar’

Het is nog te vroeg om vast te stellen dat de jaarwisseling relatief rustig is verlopen, stelt onderzoeker Otto Adang.

Meer politie en supersnelrecht moesten rellen en vernielingen tijdens de jaarwisseling voorkomen. Of dat gelukt is moet nog blijken, aldus Otto Adang, hoogleraar aan de Nederlandse Politieacademie. „Is door het strengere toezicht de pakkans voor vandalen omhoog gegaan? Dat weten we pas over enkele weken.”

De eerste berichten lijken erop te wijzen dat er deze keer minder rotzooi is getrapt dan voorgaande jaren. „Maar toen liep de waslijst van incidenten in de eerste dagen van januari gestaag op. Dat zou ook nu kunnen gebeuren. Rust en jaarwisseling passen nog steeds niet bij elkaar. Ik ben benieuwd naar de verhouding tussen het aantal aanhoudingen en het aantal incidenten. In voorgaande jaren lag de pakkans veel te laag.”

De Gelderse korpschef Henk van Zwam doorbrak twee jaar geleden de illusie van de rustige jaarwisseling. Opmerkingen over een relatief kalm verloop dekten ten onrechte veel wangedrag toe, zei hij. Het werd de aanzet voor een onderzoek, waaruit Adang enkele maanden later concludeerde dat er een ’doorgeschoten traditie’ is ontstaan van een ’nacht waarin alles mag’. Als om dat te bevestigen liep de daarop volgende jaarwisseling danig uit de hand.

Dit jaar ziet Adang enkele positieve ontwikkelingen. „De verzekeraars verwachten minder schade te hoeven uitkeren, in Den Haag zijn minder auto’s in de fik gestoken, er zijn meer feesten georganiseerd voor jongeren, er is meer voorbereid en er is tijdig gekeken naar de veiligheid rond oud en nieuw. De jaarwisseling is op de agenda terechtgekomen. Maar of dat echt scheelt, weten we pas in maart. Net als de voorgaande twee jaar onderzoeken we ook nu weer de gegevens uit alle gemeenten en dat duurt even.”

De Nijmeegse burgemeester Thom de Graaf noemde de jaarwisseling gisteren „nog steeds een soort staat van beleg”. Volgens de voorzitter van de commissie Overlast Jaarwisseling was het nu rustig op plaatsen waar het een jaar eerder fout ging, maar verplaatsen rotzooitrappers zich door de sms-cultuur naar wijken waar ze niet vandaan komen. Maar volgens Adang valt dat wel mee. „Op het platteland blijven de meesten in hun eigen dorp, alleen in de steden heb je wat meer last van rondtrekkende relschoppers.”

De Graaf verbaast zich er ook over dat er in het zuiden minder onrust is dan in de rest van het land. Adang heeft daar wel een verklaring voor. „In het zuiden doen ze het hele jaar door wat God verboden heeft, in de dorpen van de bijbelbelt denken ze alleen met Oudjaar dat ze kunnen doen wat ze willen en geen overheid nodig hebben.”