Chávez begint ’derde cyclus revolutie’

Chávez kan zich steeds opnieuw kandidaat stellen voor het presidentschap. ’Uh, ah, Chávez no se va’ (Chávez gaat niet weg) roept de menigte.

De Venezolaanse president Hugo Chávez mag zich eindeloos kandidaat stellen voor het presidentschap. Ruim 54 procent van de stemmende Venezolanen gaf groen licht voor een grondwetswijziging.

„Iedereen die ‘ja’ heeft gestemd, heeft gestemd voor het socialisme en voor Chávez,” riep de leider zondagavond tegen zijn feestende aanhang. Niet alleen hijzelf mag voortaan keer op keer meedoen aan de verkiezingen. Ook gouverneurs, burgemeesters en parlementsleden kunnen zich nu ongelimiteerd kandidaat stellen.

Maar dat de hele operatie was opgezet om Chávez aan de macht te houden, ontkent zelfs Chávez zelf niet: „Vandaag hebben jullie mijn toekomst bepaald.”

De populaire kreet „Uh, ah, Chávez no se va” (Chávez gaat niet weg) heeft zondag een extra dimensie gekregen. Tot nu toe gold een maximum van twee termijnen; in 2013 zou Chávez moeten opstappen.

„No volverán” (ze komen niet meer terug), scandeerde een uitzinnige menigte, verwijzend naar de ’andere helft’, de oude politici, de middenklasse, de ’oligarchen’ die ze de afgelopen tien jaar hebben leren haten. Voor hen is de comandante een messias, al blijft hij tot aan zijn dood regeren. Zijn uitspraken worden op de publieke televisiezenders herhaald als zijn ze van een groot filosoof. Op de achtergrond zit Chávez in de houding van ‘De Denker’ van Rodin, op de voorgrond zijn citaten van Sartre en Shakespeare: „Dit referendum was een zaak van to be (een ’ja’) or not to be (een ’nee’).

Voor de oppositie is de uitslag meer dan een tegenvaller. Na tien jaar en evenzoveel verkiezingen en referenda hebben ze Chávez nog niet eens van deze ingrijpende grondwetswijziging kunnen afhouden. Erger: ze hebben de meerderheid die het voorstel eerder afwees verspeeld.

In december 2007 zei 51 procent nog ’nee’ tegen de herverkiezing. Veel leiders hebben zich nauwelijks met de campagnes bemoeid, de rest erkende de nederlaag. Voor grootschalige fraude is geen aanwijzing. Chávez heeft op eigen kracht gewonnen, geholpen – dat wel – door een bombardement van door de staat betaalde propaganda.

Het enige wat de stuurloze oppositie rest, is werken aan een fatsoenlijk alternatief voor de verkiezingen van 2012. En hopen dat de ingezakte olie-inkomsten Chávez zullen dwingen om te korten op zijn sociale programma’s waarmee hij de arme bevolking tevreden houdt.

Chávez deed cryptische beloften, zoals ’het bijstellen van het kompas’ en het ’versnellen van het tempo van de socialistische revolutie’. De oppositie – en bijna de helft van de kiezers – vreest weinig minder dan een dictatuur. Nu al staan het parlement, de tribunalen, de kiesraad en de meeste televisiekanalen onder controle van de president.

„Vandaag begint de derde cyclus van de revolutie van 2009 tot 2019”, brulde Chávez. De eerste cyclus begon met zijn mislukte staatsgreep in 1992, de tweede met zijn eerste verkiezingsoverwinning in 1998.

Dat hij halverwege die derde cyclus wel nog de verkiezingen moet winnen is een bijkomstigheid geworden. Aan zijn eigen mensen zal het niet liggen; hoe vaker hoe beter. „Chávez beweegt geen vinger zonder het volk te raadplegen”, zei een van hen bij de uitgang van het stemhokje. „Dit is de beste democratie ter wereld.”