Pakistan schept een gevaarlijk precedent met sharia in Swat-vallei

Het akkoord dat gisteren is gesloten tussen de Pakistaanse autoriteiten en streng islamitische opstandelingen in de Swat-vallei, schept een gevaarlijk precedent. Het breidt de rol van de sharia – wetgeving gebaseerd op de Koran – uit in een deel van Pakistan en erodeert zo de eenheid van het Pakistaanse rechtssysteem. Het laat bovendien zien dat de opstandelingen, onder wie taliban, met de wapens in de hand vergaande concessies kunnen afdwingen bij de regering in Islamabad. Dat zal vergelijkbare groeperingen in het grensgebied van Pakistan en Afghanistan zeker inspireren.

Het akkoord is het gevolg van het onvermogen van de Pakistaanse regering. Ondanks de inzet van honderdduizend militairen in het grensgebied met Afghanistan is ze er niet in geslaagd de opstandelingen in te tomen. Dat is ook wel begrijpelijk, omdat het een zeer ontoegankelijk gebied is met een sterk gesloten cultuur en een lange traditie van verzet tegen inmenging van buiten. Dit soort gebieden is moeilijk te pacificeren, zoals ook de westerse troepen in Afghanistan ervaren.

In de Swat-vallei was al traditionele wetgeving werkzaam, grotendeels gebaseerd op de sharia. Maar processen konden nog wel worden doorverwezen naar het normale Pakistaanse rechtssysteem. Hoewel de lokale islamitische opstandelingen zeggen dat ze de rechtspleging vooral efficiënter willen maken, is het waarschijnlijk dat ze ook willen voorkomen dat sharia-uitspraken worden herroepen. Ze lijken nu hun zin te krijgen. Wel is het zo dat de meest extreme vorm van shariastraffen, zoals het afhakken van handen, niet wordt toegepast.

De extremisten die sinds 2007 ijveren voor volledige shariawetgeving hebben meer noten op hun zang. Zo staken ze honderden meisjesscholen in brand en terroriseren ze iedereen die zich uit via zang, dans, theater of andere vormen van ’niet-islamitisch’ gedrag. Het is twijfelachtig of ze op die terreinen opeens hun gedrag gaan veranderen.

Er zijn uiteindelijk twee kanten aan dit akkoord. Enerzijds kan het voor rust zorgen en kan het deze groep opstandelingen losweken van andere, nog extremistischer groepen. De Afghaanse regering en haar westerse steunpilaren zullen de uitwerking van dit compromis dan ook nauwgezet volgen, want ook zij willen proberen akkoorden te sluiten met groepen opstandelingen. Anderzijds is de kans dat bij dit akkoord de prijs te hoog is. Er zijn minimumnormen waaraan ieder akkoord moet voldoen. Onderwijs voor meisjes is er daar één van.