Aantal zelfmoorden leger VS neemt fors toe

Het aantal zelfmoorden in het Amerikaanse leger is groot. Psychische problemen bij militairen zouden te vaak worden genegeerd.

Toen de Amerikaanse soldaat Adam Lieberman zich had volgestopt met pijnstillers en kalmeringsmiddelen en bijna was doodgegaan, kwam zijn moeder in actie. Ze vroeg zijn bataljonscommandant waarom haar zoon niet was overgeplaatst naar een eenheid voor militairen met psychische problemen. „Hij heeft juridische problemen”, was het antwoord. Een van zijn misdrijven: hij had met zwarte verf een afscheidsboodschap op de muur van zijn kamer geklad. Beschadiging van staatseigendom, luidde het oordeel.

Het aantal zelfmoorden in het leger was met 24 in januari hoger dan ooit eerder in een maand tijd, en eiste meer levens dan de oorlogen in Irak en Afghanistan bij elkaar. Ter vergelijking: in januari vorig jaar werden 4 zelfmoorden geteld. In heel 2008 waren het er 128. Van 15 zaken wordt de doodsoorzaak nog onderzocht.

De toename zal niet onverwacht zijn gekomen voor de verslaggevers van het Amerikaanse webtijdschrift Salon. Gisteren verscheen het eerste deel van een serie reportages. Hun conclusie: het leger negeert psychische problemen.

De vicestafchef van het leger, generaal Peter Chiarelli, ontkende dat vorige week, en toch ook weer niet. Volgens hem heeft het ’zwaar belaste’ leger al veel gedaan om militairen in psychische nood te helpen. Maar hij zei ook, tegen radiozender NPR, dat het „hard nodig is om het stigma te laten verdwijnen dat nog steeds rust op het vragen om hulp”.

De 25 gevallen van zelfmoord of poging daartoe uit de afgelopen vier jaar die Salon onderzocht, geven hem alleen in dat laatste gelijk. Het leek erop dat veel van die gevallen te voorkomen zouden zijn geweest als de sfeer, van hoog tot laag, niet was geweest dat een echte militair niet over geestelijke problemen piept.

Zo hadden lolbroeken bij formulieren waarmee je een bezoek aan de dokter kon aanvragen ook ’gekwetste gevoelensformulieren’ gelegd. Daarop kon je als reden aankruisen dat je nu eenmaal vrouwenhormonen had, of een mietje was. Die houding vond Salon ook bij de leiding. Het posttraumatische stress syndroom waarmee veel manschappen uit Irak terugkomen, uit zich onder meer in woedeaanvallen en dat leidt in de praktijk niet tot behandeling maar tot disciplinaire straffen.

Hetzelfde geldt voor wat psychologen ’zelfmedicatie’ noemen om de gevoelens van paniek en woede te dempen – het innemen van enorme hoeveelheden alcohol en medicijnen. Zelfs wanneer een militair door een zelfmoordpoging heeft laten merken dat hij niet meer verder kan, trekt het leger daaruit niet meteen de conclusie dat hij hulp nodig heeft, zoals de moeder van Adam Lieberman merkte.

Na het gesprek met de commandant van het bataljon belde ze met de commandant van de kleinere eenheid, de compagnie, waar haar zoon onder viel, en vroeg of het echt waar was dat haar zoon problemen zou krijgen over die geverfde noodkreet op zijn muur. Half grappend: „Ik wil hem anders wel overschilderen.” Dat kon. Op de site van Salon zie je haar bezig met door het leger verstrekte verf en roller. Maar die aanklacht kwam er toch.