Russen in crisis wél de straat op

De economische crisis treft Rusland nog harder dan andere landen. Demonstraties worden steeds normaler. De invloed van de crisis is nergens beter te zien dan in het zakencentrum Moskou-city.

„We hoopten er het beste van, maar het liep af zoals altijd,” lacht de bewaker van het bouwterrein. Hij citeert de toenmalige premier Viktor Tsjernomirdin, die hetzelfde zei kort na de financiële crisis van 1998, toen de Russische staat bankroet ging. Het ligt tegenwoordig weer op de lippen van veel Russen.

De bewaker is de enige die over is gebleven op de bouwplaats, waar de ’Rusland-toren’ uit de grond had moeten schieten. Hij vertelt dat in november nog honderden mensen bezig waren. Nu is de bouw voor onbepaalde tijd stilgelegd. De Rusland-toren zou het hoogste gebouw ter wereld worden en moest de parel op de kroon zijn van het prestigieuze stadsdeel Moskou-city, in het westen aan de oever van de Moskou-rivier. Nu is het krediet voor de bouw opgedroogd, en is het bovendien maar de vraag of de peperdure kantoorruimte verhuurd kan worden.

De toren staat symbool voor de rest van Rusland. Zo snel als de mooie plannen de laatste jaren uit de grond schoten, zo hard gaat het in de laatste maanden achteruit. De aanvankelijke boodschap van de regering op de staatstelevisie was dat de crisis Rusland niet zou treffen, en dat die juist mogelijkheden zou bieden voor Rusland. Moskou-city zou kunnen uitgroeien tot het financiële centrum van de wereld.

Van die voorspellingen blijken bitter weinig waar. De beurs is nog harder dan in Amerika onderuitgegaan. De olieprijs is gezakt van een piek van 140 dollar per vat naar de huidige veertig dollar per vat: veel minder dan de zeventig dollar die nodig is voor een sluitende begroting.

En dat is te zien in Moskou-city. Kon je hier vroeger om drie uur ’s nachts nog de flitsen zien van lassers, nu ligt de bouw praktisch stil. Twee meisjes bij het Starbucks-koffiecafé vervelen zich te pletter. „Tot in november stond er hier altijd een rij. Nu is er niemand meer. Veel mensen zijn ontslagen. Ik ben bang voor mijn eigen baan,” vertelt een van hen. Het komend jaar wordt een werkloosheidspercentage van 7,5 procent verwacht.

De massale ontslagen en de devaluatie van de roebel leiden tot onvrede onder de Russen, die de afgelopen acht jaar geen reden zagen de straat op te gaan. Demonstraties begonnen eind vorig jaar in Vladivostok in het verre oosten van Rusland, en breidden zich over het hele land uit. Vorig weekend werden in Moskou tientallen mensen opgepakt bij demonstraties.

Een week later is de politie op haar hoede. Op strategische plaatsen in de stad staan ME-busjes om nieuwe demonstraties de kop in te drukken. Bij een protest vanwege de moord op de journaliste Anastasia Baboerova werden gisteren zeven mensen opgepakt. In St. Petersburg werd dit weekend de leider van de vakbond van General Motors bij zijn huis in elkaar geslagen. Zo stabiel als de afgelopen acht jaar verliepen, zo snel verandert op dit moment de situatie.

Gunar (23) uit Kirgizië zal het niet meemaken, het is haar laatste werkdag in Rusland. Landerig veegt zij in het winkelcentrum van Moskou-city met een zwabber de modder van het marmer, afkomstig van de smeltende sneeuw aan de schoenen van de weinige winkelaars.

Ze is een van de duizenden migrantenwerkers uit de andere landen van de voormalige Sovjet-Unie die tijdens de olieboom naar Rusland trokken. Zij maken geen kans bij het gevecht om wie zijn baan houdt en wie weg moet. „Ik vind het jammer, maar zo gaat het leven,” zegt ze.