Vier vragen over de AOW-leeftijd

Het kabinet staat (opnieuw) voor de keuze de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen.

Waarom juist nu?

De kredietcrisis en de hieruit voortvloeiende zware recessie, maakt korte metten met de taboes in het denken over de overheidsfinanciën. Bij de start van het kabinet werd nog aangekondigd dat er aan de pensioengerechtigde leeftijd niets zou veranderen. Het kabinet dacht de extra uitgaven door de vergrijzing op te vangen door definitief een overschot op de begroting te creëren van één procent vanaf 2011. Dat gaat niet meer lukken. Daar komt bij dat het kabinet graag extra geld vrijmaakt om de recessie te bestrijden via extra overheidsinvesteringen. Maatregelen om de vergrijzingskosten op te vangen moeten dus op een andere wijze gevonden worden.

Waarom dan niet eerder?

Van veel kanten, vooral uit de wetenschappelijke wereld, wordt al heel lang aangedrongen op verhoging van de pensioenleeftijd. Dat scheelt vele miljarden en de leeftijd van 65 is ooit vastgesteld onder heel andere demografische omstandigheden. Sinds de jaren negentig is er in de politiek echter grote beduchtheid ook maar iets te doen dat zou kunnen duiden op verslechtering van de AOW. Ouderen hebben in de politiek macht, zonder dat ze er iets voor hoeven te doen. Het aantal opties om pijnloos de vergrijzing het hoofd te bieden wordt echter snel kleiner.

Wat zou het opleveren?

Verhoging van de AOW-leeftijd met een maand per jaar vanaf 2011 leidt tot een pensioengerechtigde leeftijd van 67 in 2035; het hoogtepunt van de vergrijzing. Volgens berekeningen van het Centraal Planbureau zou dat de overheid ruim een half procent van het nationaal inkomen per jaar opleveren, ofwel, bij de huidige omvang van de economie, rond drie miljard euro. Dat kan bijvoorbeeld aan de ook door de vergrijzing stijgende zorgkosten worden besteed.

Hoe zit het politiek?

Alles wijst erop dat in de politieke partijen het taboe op het onderwerp afbrokkelt. D66 is al veel langer voorstander van een hogere AOW-leeftijd en ook de VVD deed deze week voorstellen. Bij het CDA ligt het onderwerp het gevoeligst. In de campagne van 2006 is nadrukkelijk beloofd dat de partij er nooit aan zou meewerken.