Kabinet: 20 miljard aan tegenvallers door crisis

Premier Balkenende riep de sociale partners gisteravond op om constructief mee te werken bij het zoeken naar oplossingen voor de crisis, die het kabinet opzadelt met 20 miljard aan tegenvallers.

Met een dreigend tekort van 20 miljard euro wil het kabinet het goede voorbeeld geven. Gisteravond hakte de top van het kabinet de knoop door over de ministerssalarissen. Die worden voorlopig niet verhoogd.

„Wij vinden die stap nodig, ook om aan te geven dat we een tijd meemaken waarin de economie zo tegenzit en waarin we veel van mensen vragen”, zei premier Balkenende. „Dat betekent dat we ook zelf een voorbeeld willen geven. We hopen natuurlijk dat anderen vergelijkbare signalen zullen geven.”

Dinsdag komen de officiële voorspellingen, maar gisteren werd al duidelijk dat het kabinet voor vele miljarden aan tegenvallers komt te staan. Als het blijft vasthouden aan een maximaal begrotingstekort van 2 procent, zoals afgesproken in het regeerakkoord, moeten de departementen volgend jaar 20 miljard euro besparen om oplopende uitgaven (werkloosheid) en tegenvallende belastinginkomsten op te vangen.

Ook als de bewindslieden besluiten om het begrotingstekort te laten oplopen, zal er gesneden moeten worden. Om de discussie waar de klappen zullen vallen helemaal open te gooien, laat het kabinet een ambtelijke commissie voorstellen schrijven die niet gebonden zijn aan eerder gemaakte afspraken.

Dat advies ligt er volgende week. Daarna moeten de bewindslieden weer vrij kunnen praten over alle taboes van de afgelopen jaren – hypotheekrenteaftrek, ontwikkelingssamenwerking – en andere heikele onderwerpen, zoals overdrachtsbelasting, AWBZ-bezuinigingen, kinderopvang en uitkeringen.

Voor zij daar uit zijn, is minstens een maand voorbij en dan volgen de uitwerkingen nog. Intussen dringen werkgevers en vakcentrales aan op snelle actie. Die zal in ieder geval van minister Donner van sociale zaken moeten komen, want in maart loopt de regeling voor werktijdverkorting af, waarmee bedrijven tijdelijk mensen naar huis kunnen sturen. Binnenkort presenteert hij een voorstel voor deeltijd-WW.

Vorige week begon het kabinet met het offensief om de geesten rijp te maken voor drastische maatregelen. Dinsdag stelde minister Bos (financiën) dat alles openligt, donderdag zei Donner dat ’het denken over de AOW-leeftijd is verruimd’, en vrijdag sprak Balkenende van onorthodoxe maatregelen.

Nu willen de bewindslieden laten zien dat ze ook symbolische maatregelen niet schuwen. De eigen salarissen gaan niet omhoog en Bos gaat praten met de bankdirecteuren over de bonussen.