Goochelen met de olieprijs om de beste gasprijs te krijgen

Mocht Europa na een jaar al vergeten zijn hoe afhankelijk het is van Russisch gas, dan wordt het er nu opnieuw aan herinnerd door de producent en de vervoerder. Vijf vragen en antwoorden.

Waar gaat het gasconflict om?

Het zijn politiek gesproken geen vrienden, maar het gaat ditmaal in de eerste plaats om geld. In 2005 betaalde Oekraïne nog 50 dollar per duizend kuub Russisch gas, afgelopen jaar was dat 179 dollar. Volgens Gazprom betalen andere Europese landen tussen de 400 en 500 dollar en heeft Oekraïne dus erg veel voordeel gehad. Gazprom wil nu komend jaar 450 dollar per duizend kuub gas ontvangen van Oekraïne, maar Kiev wil slechts 235 dollar betalen.

Waarom is dat verschil zo groot?

Dat heeft te maken met de olieprijs. De gasprijs op de wereldmarkt is daaraan gekoppeld: de prijs voor een vat olie verhoudt zich normaal gesproken tot duizend kuub gas als 1 staat tot 6. Dus bij een olieprijs van 100 dollar, zou de gasprijs 600 dollar zijn. Rusland baseert zich bij de onderhandelingen op inschatting dat de olieprijs dit jaar gemiddeld 60 tot 80 dollar zal zijn, terwijl Oekraïne het houdt op het huidige niveau van zo’n 40 dollar.

Maar er was toch al een akkoord?

Inderdaad, in oktober was er een principeakkoord dat Oekraïne in drie jaar tijd naar de wereldmarktprijs zou gaan, en dit jaar ongeveer 250 dollar zou betalen. Maar vervolgens betaalde het land zijn rekening te laat en schond het daarmee de afspraken. Daardoor zag Gazprom zich vrij om nu al 400-450 dollar te gaan vragen. Bovendien legde het bedrijf Oekraïne een absurd hoge boete van 600 miljoen dollar op voor te late betaling. De schuld is inmiddels betaald, hoewel Gazprom dat nog niet heeft willen bevestigen. De boete weigert Kiev te betalen.

Heeft Kiev nog extra argumenten?

In ieder geval een sterk uitgangspunt. Het kan Rusland geld vragen voor doorvoer van gas naar Europa, want tachtig procent daarvan wordt via Oekraïne gepompt. Het zegt best 250 dollar te kunnen betalen, maar alleen als dit transitgeld stijgt van 1,7 dollar per duizend kuub, naar 4 dollar. Daarmee verdient het voldoende extra geld om de prijsverhoging te betalen.

Dat klinkt alsof ze er wel uit kunnen komen.

Vermoedelijk wel, maar tot nu toe spelen beide partijen het hard. Gazprom heeft het geld nodig, want het wordt hard getroffen door de financiële crisis. Bovendien gaan ook de Europeanen komend jaar door de dalende olieprijs flink minder betalen voor het gas. Oekraïne heeft ook enorme financiële problemen en wil zich door Gazprom geen poot uit laten draaien.