De crisis bedreigt in de eerste plaats de mensen aan de onderkant

Na het feest komt de kater. Economisch gezien ging het Nederland jarenlang voor de wind. Schoolverlaters waren op de arbeidsmarkt meer dan welkom, huiseigenaren zagen hun woning elk jaar vele procenten in waarde stijgen, slimme beleggers zaten op rozen.

Tot vorig najaar, toen de financiële catastrofe op Wall Street zich razendsnel over de wereld verspreidde. Sussende woorden over Nederland maakten plaats voor sombere voorspellingen. Intussen blijken financiële prognoses op het moment van publicatie al achterhaald en duiden de meest recente ramingen op langdurige economische vrieskou.

Toch blijft voor veel Nederlanders de crisis nog altijd ver weg. Zo sprak uit een enquête van vakcentrale CNV een behoorlijke dosis optimisme: tweederde van de achterban heeft nog vertrouwen in de economie, een meerderheid maakt zich geen zorgen over de eigen koopkracht. Zo vreemd is dat trouwens niet. Werknemers profiteren volgend jaar van loonstijgingen op grond van eerder afgesloten cao’s. Ook de afschaffing van de WW-premie voor werknemers scheelt velen tientjes per maand, net als de meevallende inflatiecijfers.

Dat is de wonderlijke situatie waarin we ons nu bevinden: het is crisis, maar mensen met een baan zitten gebeiteld. Althans voorlopig – uiteindelijk krijgen ook zij de rekening gepresenteerd. Naarmate meer bedrijven in nood komen, nemen de maatschappelijke kosten van de oplopende werkloosheid toe. Maar de directe slachtoffers van de crisis ervaren nu al of zeer binnenkort de gevolgen aan den lijve. Denk aan de wajongers en arbeidsgehandicapten, voor wie de arbeidsmarkt onder normale omstandigheden al moeilijk plaats maakt en die na jaren duwen en trekken net een beetje aan de slag leken te komen, denk aan de wegbezuinigde flexwerkers, de kleine zelfstandigen, en – in een later stadium – ook werknemers met een vaste aanstelling.

Dat het komende jaar zwaar weer brengt, staat vast. Hoe moeilijk het precies gaat worden, is minder zeker. Maar dat hebben we wel een beetje zelf in de hand. Laten we onszelf niet te veel de put in praten: relatief bezien staat Nederland er goed voor. En laten we ook niet doorschieten in de gedachte dat deze crisis mooi kan afrekenen met het ongebreidelde kapitalisme en consumentisme. Misschien mag het best allemaal een beetje minder, en het moet in elk geval duurzamer. Maar een abrupte kopersstaking zou de noodlijdende economie doen instorten, met grote gevolgen voor mensen aan de onderkant.