Paling, lekker uit het laboratorium

Deugt het konijn op uw bord? De vraag, daags voor Kerst opgeworpen door actiegroep Dier & Recht, drukt ons op de keerzijde van onze consumptiedriften. Ja, ook de konijnenbout is vaak een product van de bio-industrie. En de paling die in de toekomst op uw broodje belandt, heeft ook niet meer noodzakelijkerwijs in het IJsselmeer rondgesparteld.

Want Leidse onderzoekers zijn de steeds schaarsere lekkernij aan het redden, stond gisteren in deze krant te lezen, en niet door ’m simpelweg van het menu te schrappen. In plaats daarvan onderwerpen ze de paling aan een ingenieuze stamceltherapie met cellen uit het ultra-vruchtbare zebravisje. Om de tocht naar hun paaigebied bij Bermuda te imiteren, worden de palingen ook nog eens in een soort van natte hometrainer gestopt waarin ze zich binnen de grenzen van het laboratorium het laplazarus zwemmen. Idealisme is een belangrijke drijfveer, melden de onderzoekers.

Zo kunnen we ons de vragen over wat er op ons bord ligt, steeds opnieuw stellen: deugt het wel? Waar komt het vandaan, hoe is het gemaakt? Het stellen van die vragen kan daadwerkelijk veranderingen teweegbrengen. Zie de hogere omzetten in de biologische sector en bij producenten van streekproducten. Maar ook de gezamenlijke supermarkten, die niet zitten te wachten op lastige vragen, zijn in beweging gekomen. Zij stellen nieuwe eisen aan leveranciers.

Zodoende gingen varkenshouders er het afgelopen jaar noodgedwongen toe over om hun mannelijke varkens te verdoven voor ze de beestjes castreerden. Wie weet blijft het daar niet bij; dat is een kwestie van maatschappelijk draagvlak. Actiegroep Varkens in Nood ziet alvast het liefste dat er helemaal niet meer gecastreerd wordt. De kottervissers op hun beurt hebben opeens interesse voor de duurzaamheidsprincipes van Marine Stewardship Council (MSC). Spelbreker voor het aandeel duurzame vis in de koelvitrines is voorlopig vooral dat er nog bij lange na niet genoeg duurzame vis voorhanden is.

Maar die hamvraag – deugt het? – wordt er niet eenvoudiger op. Neem die vis met MSC-label: dat is in het leven geroepen als antwoord op overbevissing en bijvangst. Met andere woorden, om te zorgen dat er genoeg vis in de wateren achterblijft om voor nageslacht te zorgen. Op hun manier doen de Leidse wetenschappers er ook alles aan om de paling voor uitsterven te behoeden. En het moet gezegd, van hun gesleutel in het lab hebben de wilde palingen in elk geval geen last.

Natuurlijk is geknutsel aan dieren en planten voor de voedselproductie niet nieuw. En wat je ook vindt van genetische modificatie, er zit wel een zekere logica in het ontwikkelen van gewassen die onder barre omstandigheden kunnen gedijen, om hongerige monden te voeden. Maar het blijft een ongemakkelijk beeld: de paling, toch een luxeproduct en geen onmisbare voedingsbron, die zich watertrappelend in een hometrainer het vege lijf moet zien te redden.