’Slaap elke dag een uurtje uit, dan blijft je hart gezond’

Wie zijn hart tegen infarcten wil beschermen, moet gewoon wat langer doorslapen. De kans op aderverkalking daalt namelijk met 33 procent per extra geslapen uur, schrijven Amerikaanse artsen in het prestigieuze vakblad JAMA.

Heerlijk nieuws, in deze donkere dagen: hebben we eindelijk een medisch excuus om langer in bed te blijven liggen. Maar helaas, de zaak rammelt.

Op zich hebben de Amerikanen hun best gedaan. Vijf jaar lang volgden ze zo’n vijfhonderd dertigers en veertigers. Aan het begin en na afloop maten ze de verkalking van hun vaten; zes nachten achtereen registreerden ze bovendien met elektronica hoe lang de proefpersonen sliepen.

Toch is die aanpak geen garantie voor zinnige resultaten, constateert hoogleraar cardiologie Pieter Doevendans uit het Universitair Medisch Centrum Utrecht. De studie staat krom van de vertekeningen.

Om te beginnen leiden mensen die kort slapen een ander leven dan gewone slapers. Ze eten vermoedelijk ongezonder, hangen meer op de bank, enzovoort. Niet zozeer de beperkte nachtrust, maar die andere zaken verklaren waarschijnlijk waarom de vaten bij sommigen verkalkten.

Iets soortgelijks geldt voor het gebruik van drugs. De onderzoekers hebben dit ten onrechte buiten beschouwing gelaten, merkt Doevendans op. „Sommige proefpersonen sliepen maar vier of vijf uur per nacht. Volgens mij houd je dat niet vol zonder stimulerende middelen.” Drugs schaden het hart en de vaten. Waarschijnlijk verklaart ook dit voor een deel waarom kort slapen schadelijk leek.

Los daarvan is het resultaat erg ongeloofwaardig: 33 procent minder aderverkalking dankzij een uurtje extra slaap? Volgens de onderzoekers kun je zo’n zelfde verbetering bereiken door de bloeddruk met 17 punten te laten dalen. Maar in de praktijk mag een patiënt al blij zijn als hij met een bloeddrukverlager 10 punten zakt. Slaap werkt gek genoeg dus beter dan een medicijn...

In theorie kan het hart best van verlengde bedrust profiteren. Tijdens de slaap ligt de bloeddruk namelijk iets lager dan overdag. Mogelijk ontlast je de vaten dus als je langer in dromenland vertoeft.

Maar de Amerikanen leveren daar geen bewijs voor. Dat komt onder meer door hun lage aantal proefpersonen. Aan het begin van de studie hadden 40 mensen aderverkalking; aan het eind 60. Daar kun je met goed fatsoen geen conclusie aan ophangen.

Al met al verbaast het Doevendans dat dit werk is gepubliceerd in zo’n hoogstaand blad als de JAMA. „Misschien heeft het te maken met de tijd van het jaar”, speculeert hij. „Mensen zijn bezig met goede voornemens. De meesten denken dan ook even aan hun hart.”

Dat verklaart misschien ook waarom diverse media rond Kerst meldden dat je het hart gezond houdt als je vaak naar je lievelingsmuziek luistert. Deze nog ongefundeerde bewering komt uit de koker van de Amerikaanse arts Michael Miller, die eerder heeft opgeroepen om ter bescherming van het hart vaker te lachen...

Slaap, muziek, lachen: met zulke simpele remedies is het een wonder dat er nog hartpatiënten rondlopen. Ach, misschien moeten we er niet te zwaar aan tillen. Helpt het allemaal niet, dan heb je toch een leuke tijd gehad.