Omroepstrijd: hard en fel

De publieke omroepen strijden harder en feller dan ooit om leden. Bij deze acties worden de uiterste grenzen opgezocht, constateert het Commissariaat voor de Media (CvdM) gealarmeerd.

Vandaag werd bekend dat ook de Telegraaf met een eigen publieke omroep komt: Wakker Nederland. De nieuwe omroep wil programma's maken die nauw aansluiten bij de normen en waarden van De Telegraaf. Als de omroep de benodigde 50.000 leden heeft, wordt in april een aanvraag tot erkenning ingediend bij minister Ronald Plasterk.

Op 1 april worden de leden opnieuw geteld, zoals gebruikelijk eens in de vijf jaar. Met de hete adem in de nek van maar liefst negen omroepinitiatieven, een unieke situatie, trekken gevestigde omroepen deze keer alles uit de kast om leden binnen te halen. Met bijvoorbeeld welkomstcadeautjes, duurder dan het lidmaatschap. Dat mag niet, want zo worden mensen lid van omroepen puur om de extraatjes, zegt beoogd CvdM-voorzitter Tineke Bahlmann. Ook lolletjes als de ’waterbelt’ van de KRO (houder voor een waterflesje voor tijdens het wandelen), of de Hotelbon van Llink hebben niet een direct verband met de waarden van de omroep, vindt het commissariaat. Ze tikte die omroepen op de vingers. Llink kreeg een officiële waarschuwing.

Aan creativiteit in ieder geval geen gebrek bij de ledenwerfacties dit jaar. Bij de VARA bijvoorbeeld kost een publieksstoel in de uitzending van ’De Wereld Draait Door’ voor niet-leden sinds kort zeven euro - precies het bedrag om lid te worden van de VARA. Voorheen kon iedereen deze uitzendingen gratis bijwonen, lid of geen lid. Dan jongerenomroep BNN. Die gebruikte de antwoorden van haar IQ-quiz om de BNN-slogan te verpakken en zo zieltjes voor de omroep te winnen. En GeenStijl gaat een feest geven waarbij alle bezoekers door entreegeld automatisch lid worden van PowNed. Het adverteren in programma's is aan regels gebonden en het commissariaat zegt ook dit te gaan uitzoeken.

EO-woordvoerder Jop Douma mist de inhoud in de ledenwerfcampagnes. „Wij organiseren evenementen zoals de EO-jongerendag en vragen dan: ’voel je je thuis bij wat we doen, word dan lid’. Maar iedereen schiet in de getallen. Het ledenaantal is weliswaar belangrijk voor omroepen, maar de acties moeten de inhoud vertegenwoordigen en de omroep moet daarmee een maatschappelijke stroming in de samenleving vertegenwoordigen.” Een definitie van wat tegenwoordig nog een maatschappelijke stroming is, kan zelfs het CvdM niet geven. Die bestudeert hiervoor momenteel verschillende modellen.

Morgen in de Verdieping een groot achtergrondverhaal over alle nieuwe omroepen: De dans om de leden