Heerlijk dwalen in zes wonderlijke landen

„Kom eens hier", zegt een stem achter een spiegel. „Kijk niet zo nors en glimlach eens. Ja, zo ben je veel mooier!" In ’Het Rijk van Heen en Weer’, een grote expositie voor kinderen in het Museum voor Communicatie in Den Haag, klinken overal waar je loopt stemmetjes. De seinpaal, de telefoon, het telegram, het meeluisterapparaat, de e-mail of sms hebben elk een eigen verhaal.

Vormgeefster Erly Brugmans, ook art director van Sesamstraat, liet haar fantasie de vrije loop in een multimediale ontdekkingsreis langs zes wonderlijke landen. Op het bezoekerspad staat het bewegwijzeringbord naar Toenland, Huisland, Digiland of Anderland. Dat de virtuele wereld Digiland vol computers staat was te verwachten, maar Toenland is verrassend. In een gezellig ingerichte postkoets, met lederen bankjes en frivole lampjes, draait een film over Kees Koetsier. Hij presenteert een quiz – ’waarmee je niets kunt winnen’, zegt hij in plat Haags – met vragen over communicatiemiddelen van vroeger tot nu. Even verderop zijn de apparaten in vitrines te zien. Zoals een sprekende seinpaal: „Seinen is fijn, sowieso is het fijn om hier te zijn”, dicht het apparaat op zweverige vioolmuziek.

De grappige details op de route zorgen voor een verrassingseffect, waarbij je als Alice in Wonderland van de ene verbazing in de andere valt. De zwoele, brutale of kattige stemmetjes, de fototoestellen die stiekem een plaatje van je schieten en de grillige, originele vormgeving maken de expositie tot een avontuur.

In Thuisland is het supergezellig. De kleurige eettafel is gedekt, met borden waarin filmpjes van families zijn te zien en drinkbekers met een speaker voor het bijbehorende geluid. In elk huis communiceert men anders, zo laat de expositie zien. Met gezinsleden die alle tijd voor elkaar hebben of in vliegende haast alleen slordig geschreven briefjes op een prikbord achterlaten.

Een smalle gang wijst de weg naar Anderland, waar de bezoeker kan aanbellen bij onbekende mensen. „Kom op, bel gewoon aan. Dat durf je toch wel!”, roept een kattige stem door de intercom. Binnen in het gebouwtje is een video te zien met een Friezin, een Spaanse en een Griek die verstrikt raken in een babylonische spraakverwarring. Maar je kunt je ook met gebarentaal verstaanbaar maken, zo blijkt in een kleurig ingerichte winkel met levensmiddelen uit alle windstreken.

Wie tegen die tijd nog niet suf is gekletst door de communicatiemiddelen in alle soorten en maten, kan ook nog een sprong in de ruimte wagen. Een ruimteschip met de naam ’Spoetnik 3’ staat rechtstreeks in contact met de aliens die het heelal bevolken. Maar dan is het écht genoeg geweest: „Scheer je weg!”, roept het laatste stemmetje als afscheid.