Paus stuurt katholieke kerk terug in de tijd

In 2005 werd de Duitser Joseph Ratzinger tot paus Benedictus XVI gekozen. Dit maakte een groot enthousiasme los in zijn land van herkomst. Boulevardkrant Bild jubelde destijds ’Wir sind Papst’ (’Wij zijn paus’). In de uitgave van Der Spiegel van deze week staat in een uiteenzetting van tien pagina’s de vraag centraal hoe uitgerekend deze Duitse paus een ontkenner van de Holocaust in ere kan herstellen. Vorige week nam de katholieke kerk de priesterbroederschap Sint Pius X, met in hun midden de omstreden bisschop Richard Williamson, weer in genade aan. In 1988 werden de leden nog geëxcommuniceerd nadat aartsbisschop Michel Lefèbvre zonder instemming van Rome vier man tot bisschop wijdde.

Maximaal 0,02 procent van de katholieken is volgeling van deze broederschap. Maar hun invloed is groot. Volgens het tijdschrift heeft zich de afgelopen jaren een manipulerende, conservatieve lobby ontwikkeld rond de paus. Als het om toenadering tot andere religies gaat, doen ze niet alleen aan vertragen en doodpraten van bestaande besluiten. Ook de buitenwereld maakt kennis met hun invloed. Zo doopte de paus vorig jaar tijdens Pasen een moslim. Dit zette kwaad bloed bij moslims over de hele wereld. Der Spiegel schrijft: „Menigeen van zijn schaapjes vreest inmiddels dat de zo geleerde opperherder als de verkeerde persoon in deze functie in de annalen van de kerk terecht zal komen.”

The Economist beargumenteert dat het niet slechts de dingen zijn die Benedictus doet, maar vooral de manier waarop het gebeurt. „Wat de geschiedenis ook zegt over Benedictus XVI, hem zal niet worden verweten dat hij zich te veel zorgen maakt over de gevoelens van andere mensen dan de ruim een miljard die hij leidt.”

Volgens het blad laat vooral de timing van de paus te wensen over. Hij nam Williamson vlak voor de Holocaustherdenking van de Verenigde Naties in genade aan, terwijl hij al werd gewantrouwd door veel joden. De paus weigert Williamsons ideeën expliciet te verwerpen. The Economist ziet deze affaire als de jongste in een lijst van ongelukkige beslissingen van de paus. Zo beledigde hij veel moslims in 2006 toen hij een middeleeuwse islamofoob citeerde tijdens een toespraak.

Newsweek beschouwt de rehabilitatie van de volgelingen van Lefèbvre als het opschuiven van de katholieke kerk naar de uiterst rechtse zijde. Dit zou niet zo bijzonder zijn als het als een interne affaire van de kerk beschouwd kon worden. Volgens Newsweek is dat niet het geval. In het Vaticaan bepleit een sterke stroming terugkeer naar de mis in het Latijn. De oude vorm van deze mis bevat een Goede Vrijdaggebed waarin de Joden worden opgeroepen zich te bekeren tot het Christendom. Het blad memoreert dat pas in 1965 officieel de beschuldiging werd ingetrokken dat het Joodse volk verantwoordelijk is voor het martelen en vermoorden van Jezus. De verzoening met de broederschap Sint Pius X betekent een stap terug in de tijd, weg van het nemen van verantwoordelijkheid voor het zwartmaken van Joden door de katholieke kerk in vroeger tijden. Volgens Newsweek zou een verantwoordelijke kerk mensen met ideeën als die van Williamson moeten uitzetten in plaats van verzoening met hen te zoeken.