Het meisje met het hondje

weblog ‘Kwel de vrouwen’, leerde Hitchcock. Op het filmfestival in Rotterdam weten ze er altijd goed raad mee. Actrice Johanna ter Steege hoefde vrijdagavond ook helemaal niet lang na te denken op de vraag wat moeilijker was: in ‘Last Conversation’ (haar nieuwste film) spelen of nu, bij de première, naar de film kijken.

‘Ernaar kijken, verschrikkelijk moeilijk, ik kan er echt niets zinnigs over zeggen’, zuchtte ze hartgrondig. En we konden ons er iets bij voorstellen. In deze eerste lange speelfilm van Noud Heerkens speelt Ter Steege een vrouw die onderweg in haar auto telefoneert met haar minnaar. Het is uit, hij is bij zijn vrouw gebleven, zij is in de war - al merk je dat eerst niet zo erg. Bijzonder is dat de anderhalf uur durende film in 1 take is opgenomen (gelijk Sokoerovs ‘Russian Ark’). Heerkens heeft de auto van buiten behangen met camera’s die Johanna’s gezicht van heel dichtbij filmen: soms alleen de lijntjes bij haar mond, soms alleen haar ogen. Ze lacht, huilt, zucht, wordt rood. De man aan de andere kant van de lijn horen en zien we niet. Wel zien we soms de strepen op de weg voorbij flitsen, het asfalt, de wolken, hoge bomen.

Je gaat van ‘Last Conversation’ heel erg naar een auto verlangen, maar niet naar de minnaar, die een vervelende man is, als we Johanna moeten geloven. Ter Steege schittert in dit kunststuk, haar gezicht is spannend genoeg, maar inleven in maar de helft van het verhaal is lastig. Zeker bij moeizame zinnen als ‘nou komt weer een gedachte’.

En Ter Steege is niet het enige meisje dat een Nederlandse film lang aan de lijn hangt, dit weekend in Rotterdam. Cyrus Frisch laat in zijn nieuwe film ‘Oogverblindend’een verwarde jonge vrouw (Georgina Verbaan) in Amsterdam telefoneren met een onbekende oudere man (Rutger Hauer), een dokter ergens in Buenos Aires. Pas tegen het einde zien we Georgina’s gezicht, zo’n beetje, tot die tijd moeten we het met haar en Hauers stemmen doen, en met opnames die Cyrus Frisch maakte in Amsterdam, Buenos Aires, Havana. Spiedende opnames: de camera observeert van achter ramen, van bovenaf, soms via spionnetjes, de mensen op straat. De vrouw maakt zich druk dat ze zich niet meer drukt maakt; dat een dode muis haar meer verwart dan een man die zomaar midden op de weg ligt. De stemmen werken goed. Heel mooi zijn ook de opnames van die daklozen op straat; als rondscharrelende vogeltjes schuifelen ze heen en weer, doelloos, soms iets oppikkend, even pratend. Maar af en toe, als Georgina iets te meisjesachtig smeekt dat de man aan de lijn blijft, schuift er iets Bonnie St Claire – achtigs in deze dubbele monoloog: Dokterrr!

Beide films, vormexperimenten, houden je ook nogal op afstand van hun desperate vrouwen. Dat geldt niet voor ‘Wendy and Lucy’ van de Amerikaanse filmmaakster Kelly Reichardt; de gevoeligste film die ik tot nu toe zag hier in Rotterdam. Twintiger Wendy (gespeeld door Michelle Williams, de ‘weduwe’ van Heath Ledger) is met haar hond Lucy in oude auto op reis naar Alaska. Ze strandt in Oregon- geld bijna op. Wendy steelt wat hondenvoer, moet mee naar het bureau, en uren later als ze eindelijk weer terug kan naar Lucy, is de hond weg. Heel erg is dat. Zelden iemand zo alleen zien zijn in een film. Je wilt mee zoeken en harder roepen dan Wendy kan. Reichardt won twee jaar terug een Tiger Award voor haar debuutfilm ‘Old Joy’ waarin twee vrienden een boswandeling maken. Dat was een ontroerende dwaalfilm die over heel weinig en toch heel veel ging. Zo ook ‘Wendy and Lucy’. Jammer dat deze film te intiem en klein is om door de Oscars te worden opgemerkt en dat er dus geen nominatie is voor het prachtig introverte jongensmeisje Michelle Williams en ook niet voor hond Lucy.