Oorlogsmisdadiger?

weblog De Raad van Europa bespreekt op maandagmiddag de moord op advocaat Markelov in Moskou. Hij is de zoveelste die zich met mensenrechten in Tsjetsjenië bezighield en vervolgens vermoord werd.

Daders worden natuurlijk nooit gevonden, ook niet wanneer de moord op klaarlichte dag, midden in een wereldstad als Moskou plaatsvindt. Met vijf mensen uit de Raad schrijven we een verklaring en verzoeken we de regering van Rusland alles te doen om deze zaken op te helderen, want het is bijvoorbeeld ook al eens in Wenen gebeurd.

De Russische collega's in de commissie maken eerst veel procedurele bezwaren. Het stond volgens hen immers niet op de agenda die was rondgestuurd. Tsja‿.de dubbele moord vond pas na het opstellen van de agenda plaats, dus dat bezwaar snijdt weinig hout.

De beslissing gaat door naar de volgende vergadering, op dinsdagmorgen. Op dat moment speelt zich precies hetzelfde af, maar een meerderheid steunt de verklaring en dus wordt deze uitgegeven namens de hele commissie. Zo'n verklaring is belangrijk, omdat Rusland over een paar maanden aangesproken zal worden: hoe staat het met de politie-onderzoeken? Kunnen jullie echt geen schuldigen vinden? En de Russische autoriteiten weten dat, gaat u daar maar van uit. Want deze commissie zit in het hart van de Raad van Europa. De justitie commissie werkt nauw samen met het Hof voor de mensenrechten. Daar is Rusland ontelbare keren veroordeeld voor geweld in Tsjetsjenië. En de Russen weten daarom dat zo'n kwestie niet zomaar uit het zicht verdwijnt en zo'n moord in vergetelheid raakt.

Dat geldt ook voor de oorlog tussen Rusland en Georgië. De conclusies van het onderzoek daarnaar geven aan dat beide partijen verwijten treffen. Georgië wordt gevraagd over de eigen fouten na te denken. 'Hoezo fouten?' klinkt dan. 'Nou, wat denken jullie bijvoorbeeld van de inzet van clusterbommen?' is het antwoord. Wanneer ik de suggestie doe dat bij de gesprekken over de toekomst niet de huidige bewoners van Zuid Ossetië worden betrokken, maar iedereen die daar op 1 Augustus woonde, vlak voor de uitbraak, zet dat de discussie nog even op scherp. Tienduizenden mensen zijn immers gevlucht. Dorpen zijn vernietigd om hen te verjagen en het rapport concludeert dat er etnische zuiveringen hebben plaatsgevonden, die zijn afgerond. Ofwel, in een deel van Zuid Ossetië wonen geen Georgiër meer. Dan is het luisteren naar de lokale bevolking nu wel erg gemakkelijk voor de Russen. De commissie is het met me eens op de Russische vertegenwoordigers na. Eén van de aangebrande Russische gesprekspartners beschuldigt mij het conflict aan te wakkeren en beschuldigt me van het mogelijk maken van oorlogsmisdaden. Zo word ik dus de oorlogsmisdadiger. Collega Boris Cilevic uit Estland en anderen naast mij lachen om die stijl van discussiëren die zij wel gewend zijn: 'welkom in ons deel van Europa!'