Galilei en de anderen

Het wordt wel vaker beweerd, zaterdag ook weer in Trouw: Galilei zou in 1609 ’met de revolutionaire visie’ zijn gekomen dat de zon het centrum van het heelal is, en niet de aarde’. Het is dit jaar, 400 jaar na de observaties van Galilei, het VN-jaar van de sterrenkunde. Tijd dus om het misverstand recht te zetten dat deze theorie van Galilei zelf afkomstig is.

Galilei keek door de toen gloednieuwe kijkers en heeft vooral proefondervindelijk ’gezien’ wat eerder door anderen was voorspeld en berekend. Algemeen wordt de eer van de eerste vaststelling dat niet de aarde maar de zon het middelpunt was, toegekend aan Nicolaas Copernicus. Hij deed dat bijna een eeuw eerder dan Galilei, in 1514. Maar ook Copernicus was niet de eerste. Reeds onder de oude Grieken was dit idee geopperd, onder andere door Aristarchos van Samos (310-230 v.Chr.). Het dook weer op in de 14e eeuw, door de Franse Dominicaan Nicolas d’Oresme (1323-1382), in zijn boek ’De Caelo’. Waarschijnlijk omdat hij moest vrezen een ketterse leer te verkondigen, presenteerde hij dit inzicht als louter een ’denkmodel’. En Galilei? Zijn verdienste is dat hij het bewijs heeft geleverd.

Paul Zwolsman Den Haag