Laten zien wat Galileo Galilei zag

2009 is door de Verenigde Naties gebombardeerd tot het jaar van de sterrenkunde. Want het is vierhonderd jaar geleden dat Galileo Galilei, de vader van de astronomie, voor het eerst een telescoop gebruikte om wijs uit het heelal te worden. De Italianen hebben grootste plannen om hun illustere landgenoot in het zonnetje te zetten. Het meest ambitieuze plan is wel om de hele wereld precies te laten zien wat Galileo destijds zag.

Galileo Galilei begon in 1609 met zijn astronomische observaties. Hij zag bergen en kraters op de maan, ontdekte de manen van Jupiter en nam de schijngestalten van Venus waar. Het jaar daarop kwam hij met de revolutionaire visie dat de zon het centrum van het heelal is, en niet de aarde. De katholieke kerk verketterde hem, en veroordeelde hem in 1633 tot levenslang huisarrest. Galileo stierf uiteindelijk in 1642 en ligt begraven in de Heilige Kruis-basiliek van Florence.

Een groep Florentijnse wetenschappers is nu druk in de weer met een door hen vervaardigde exacte replica van een van Galileo’s telescopen. Met dat instrument willen ze zien wat de beroemde astronoom waarnam. In de (niet door licht vervuilde) heuvels rondom Florence hebben ze al naar de maan en Saturnus getuurd. Venus en Jupiter komen ook aan de beurt. Hun doel is om de beelden daarvan op een website te zetten, zodat iedereen ze kan bekijken.

Maar om nou helemaal precies te kunnen zien wat Galileo zag, is de replica van de telescoop alleen niet voldoende. De wetenschappers willen ook begrijpen aan welke oogziekte de astronoom leed. „We weten dat Galileo blind stierf, dus hij moet visuele problemen hebben gehad. Als we weten wat er mis was met zijn ogen, kunnen we met computermodellen nabootsen wat hij in zijn telescoop zag”, zegt Paolo Galluzzi, de directeur van het Museum van de Geschiedenis van de Wetenschap.

Om die oogafwijking te doorgronden hopen Galluzzi en zijn collega’s een opzienbarende operatie uit te voeren: ze willen de astronoom opgraven en zijn DNA onderzoeken. Misschien zullen ze dan ook kunnen verklaren waarom Galileo soms dingen zag die er niet waren, zoals bijvoorbeeld zwellingen op Saturnus.

Het ambitieuze project stuit alleen nog op één probleem: het bestuur van de Heilige Kruis-basiliek ziet het openen van de tombe helemaal niet zitten. „Nee, daar zit niets ideologisch achter. Ons verzet is geen revanche”, vertelt directeur Guiseppe de Micheli. „Maar als we toestaan dat Galileo wordt opgegraven, moeten we dat ook doen bij al die andere grootheden die hier liggen, zoals Michelangelo en Machiavelli. Dan blijven we bezig.” Galluzzi geeft niet op: „We hebben nu alleen maar schetsen van wat Galileo zag. Exact kunnen zien wat hij zag, zou buitengewoon zijn.”