Mosterd

opinie Eigenaardig hoe zes jaar na dato gemoederen oververhit kunnen raken. Zo lees en hoor ik de laatste tijd vurige pleidooien om inzake de Nederlandse besluitvorming rond de oorlog in Irak, de ’onderste steen boven te halen’.

Alsof Nederland, waarvan het militaire aandeel toen vrijwel nihil was, zelf duizend bommen en granaten op Bagdad heeft gekieperd. Maar als alweer een ambtelijke nota uit die tijd opduikt, raakt de goegemeente totaal gedesoriënteerd: kom op met dat onderzoek! Je zou bijna denken dat het voortbestaan van de parlementaire democratie in het geding is.

Het gekke is dat de pleitbezorgers van een onderzoek of enquête veelal dezelfde mensen zijn die in 2002 en 2003 een halfslachtige houding innamen. Hun redenering was er een vol enerzijds en anderzijds. De oorlog tegen Irak was weliswaar illegaal en niet wenselijk ,maar ja, die Saddam. Zo gek was het ook weer niet als de slachter uit Bagdad eindelijk vanachter zijn bloederige toonbank werd gehaald. En kon Europa daadwerkelijk met de armen over elkaar blijven toekijken hoe de dictator uit die verre woestijn, VN-resoluties naast zich neerlegde?

Ik kan er niet over meepraten, want ik was toen volstrekt ongenuanceerd en partijdig. Ik schreef tot vervelens toe dat Bush de verkeerde oorlog voerde. Dat Amerika zijn krediet ging verspelen en dat Irak in een fundamentalistische chaos ten onder zou gaan. Waarom ik nu niet mijn gelijk ga halen en op de collectieve zeepkist meebrul om een onderzoek? Waarom ik een enquête verspilling van energie, middelen en geld vind die beter in onze onzekere toekomst geïnvesteerd kunnen worden? Ik heb er lang over geaarzeld, maar het moet aan mijn deficiënte C-factor liggen. Niet calvinistisch genoeg dus.

Als ik rechtlijnig was en de perfectie zou nastreven, zou ik het zondige verleden tot op het bot willen ontleden. Ook al gaat dat ten koste van cohesie en dynamiek en zou het het land in een politieke crisis kunnen werpen. De schuldvraag is een belangrijk C-item, zeker in het Calvijn-jaar. Ook wanneer de schuld miniem blijkt te zijn. De steun van Nederland aan de Irakoorlog was weliswaar fout en dom, maar het Nederlandse aandeel blijft virtueel. Niets om opgewonden over te raken.

Trouwens, weinigen raakten indertijd echt opgewonden en het politieke alternatief werd beschouwd als een slimme zet van Nederland. Zouden doorgewinterde calvinisten dol zijn op overvloedige mosterd na een sobere maltijd? In ieder geval zijn ze wel dol op Byzantijnse disputen. Niets leuker dan te kissebissen over de seks der engelen terwijl de vijand aan de poort van de stad rammelt.

Laat ik mijn grappigste scenario ontvouwen: Terwijl mensen per honderdduizenden hun baan kwijtraken, de economie in elkaar stort en armoede overal de kop op steekt, gaat de elite het verleden onderzoeken. De coalitiepartners komen vervolgens lijnrecht tegenover elkaar te staan, uiteindelijk valt het kabinet en Nederland raakt verlamd terwijl de rijen voor de gaarkeukens steeds langer worden. In de hele wereld tikken ze dan beleefd met hun wijsvinger tegen hun voorhoofd: Nederland, weet je wel.