Discussie over verhoging pensioenleeftijd onafwendbaar

Pensioenfondsen krijgen opnieuw harde klappen. Dat voedt de discussie of ze op de langere termijn wel duurzaam genoeg zijn. Een meerderheid in de Kamer wil de fondsen soelaas bieden.

Aan een discussie over verhoging van de pensioenleeftijd valt op de lange termijn niet te ontkomen, meent de directeur van de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen, Gerard Riemen. „Niet nu, maar we zullen straks onder de loep moeten nemen of onze pensioenen wel duurzaam zijn en over vijftien à twintig jaar nog meekunnen”, zegt hij naar aanleiding van de huidige crisis.

Daarnaast moet er volgens hem in de toekomst een debat komen over het toetsingskader van de pensioenfondsen en de aard van hun beleggingen. De directeur van de VB, waar driekwart van de deelnemers aan collectieve pensioenregelingen onder valt, wijst erop dat het al de tweede keer is – na de internetzeepbel – binnen tien jaar dat tal van pensioenfondsen in zwaar weer komen. Toen krabbelden ze weer snel op. De huidige crisis is echter anders. „We hebben te maken met rariteiten in de markt, die ook economen voor verrassingen stellen”, stelt Riemen.

Verscheidene pensioenfondsen maakten gisteren bekend vooral in het laatste kwartaal zwaar te zijn geraakt als gevolg van de crisis. Met name de lage rente in combinatie met grote verliezen op beleggingen leidden ertoe dat hun positie is verzwakt. Naast de twee grote, ABP en Zorg en Welzijn, meldde PMT – het grootste marktpensioenfonds voor de metaal en techniek – er slecht voor te staan. Het belegd vermogen is in de laatste drie maanden gedaald met drie miljard euro. „Vrijwel alle risicodragende beleggingen werden zonder onderscheid in hoog tempo zwaar afgestraft”, beschrijft PMT de ontwikkelingen. Ook de snel dalende rente speelt de fondsen parten. Daardoor worden de pensioenverplichtingen als het ware duurder en moeten ze meer opzij zetten.

Ook de vooruitzichten voor dit jaar zijn niet zonnig. Het blijft de vraag of aandelen een structurele opleving zullen laten zien, stelt ABP. „Tekenen van opleving zijn schaars en onzekerheden blijven groot”, analyseert het pensioenfonds.

Fondsen die de balans hebben opgemaakt, hebben vaak al besloten de pensioenuitkeringen niet te indexeren. Dat betekent minder koopkracht voor gepensioneerden, al wordt dat deels door de wel meegroeiende AOW gecompenseerd. Onder hen zijn de twee grootste, ABP en Zorg en Welzijn. Ook zijn er fondsen die bovendien de premies hebben verhoogd, zoals PMT (met een procentpunt), in de bouw en van de grafici. Maar die premieverhoging blijft nu nog bescheiden, constateert VB-directeur Riemen.