Mafaalani’s ’Medea’ vol levenslust, maar met roerend eenzaam einde

Het is chaos op het toneel, een vrolijke chaos, voortzetting van de circussfeer op het pleintje voor de schouwburg met kinderen op kangoeroeballen. Iedereen racet door elkaar. Op een enorme berg legosteentjes wordt een paleis gebouwd, er wordt paardje gereden en veel gelachen.

Het is de dartele wanorde van mensen als Medea met plezier in het leven. Haar komende rivale, prinses Glauke voor wie echtgenoot Jason haar verstoot om zo troonsopvolger te kunnen worden, staart uit de hoogte het gedoe gade. Jason zelf glimlacht nog wel, maar houdt zich er ook al wat afzijdig van.

Dan, met het inzetten van het Groninger volkslied door Glauke, gaat er een andere wind waaien. Koning Kreon deelt vanachter een lessenaar mee dat hij als bestuurder moet voorkomen dat het fout gaat, dat hij moet bijsturen zodat het goed gaat. Helwit verlichte ijsblokken druipen ijskoude druppels op de speelvloer.

Kreon wordt in de eerste speelweek vertolkt door de commissaris van de koningin van Groningen Max van den Berg. Want met deze ’Medea’ wil Ola Mafaalani niet alleen, als in haar eerder werk, laten zien hoe dicht klassieke tragedies en onze actualiteit met elkaar verbonden zijn, maar ook dat zij als kersvers artistiek leidster van Noord Nederlands Toneel de stad heel direct bij haar artistieke werk wil betrekken. Groter contrast tussen dit spektakel en de monumentale ’Medea’ door Nationale Toneel eerder dit seizoen is amper mogelijk. Van ingehouden emotionaliteit, laat staan rationaliteit, is hier geen sprake. De Medea van Malou Gorter fladdert levenslustig over het toneel en doet vooral moeite om haar ontrouwe Jason terug te winnen. De uiteindelijke moord op haar kinderen is haar manier hen te behoeden voor Jasons gebrek aan zorg.

In de bewerking van Ko van den Bosch wordt Euripides’ tekst ruw gemixt met Seneca en eigen teksten. Conform Mafaalani’s nieuwe motto voor het NNT ’het verhaal van één mens is het verhaal van de mensheid’ staat Medea daarin gelijk aan zowel een Madonna als een Michele of Kiss-me-Kate-Moss. Als koor somt Noraly Beyer, vertrouwd gezicht in Mafaalani’s producties, tal van recente, parallelle kindermoorden op.

Het verband met de alledaagse realiteit is overduidelijk, maar tragisch is deze ’Medea’ allerminst. De vitaliteit spat van het toneel. Ook andere, afleidende factoren maken het lastig met het verdriet van Medea mee te leven. Zoals haar provocerend onflatteuze oliejas, of het opzwepende maar inhoudelijk onduidelijke optreden van flamencodanser Jesús Fernández.

Zomin als bij voorganger Koos Terpstra zit er bij Mafaalani’s NNT een conventionele klassieker in. Toch zorgt zij voor een onverwacht krachtig slot. Als deze Medea aan het einde met haar dode zoontjes op schoot zit – vergiftigd door met wolken poedersuiker bedekte pannekoeken – en rondom haar het gewone rumoerige leven zich herneemt, is haar eenzame treurnis diep ontroerend. Het beeld achter het nieuwsbericht van een rauwe werkelijkheid.