’Beheksing door lichamelijke moet worden doorbroken’

Ook zo’n zin in meer daglicht? Of een reisje naar de zon? Niet doen, is het advies van heks Mabel Brandenburg in spiritueel magazine Onkruid (‘omarm het leven’). Het zou volgens heks Mabel goed voor de mens kunnen zijn in de winter nu eens niet te vluchten naar een ver en zonnig oord, maar licht en duisternis toe te laten. Dan zou je „zomaar kunnen ontdekken dat een voller en bewuster leven volgens de cyclus van de natuur mogelijk is. En dat allemaal zonder winterdepressie en voorjaarsmoeheid.’’

Heksen vieren per jaar acht Keltische jaarfeesten, waarvan twee winterfeesten: Yule en Imbolc. De tijd tussen deze feesten staat in het teken van reiniging en zuivering. Net zoals, volgens haar, in veel andere religies langzaamaan de tijd begint voor vasten, zuiveren en schoonmaken. Op naar de voorjaarsschoonmaak.

Wie dan toch maar besluit om in het donkere Nederland te blijven, kan wellicht terecht op de minicamping Tussen Hemel en Aarde in Groenekan. Daar kun je even uit het dagelijkse bestaan stappen en je vanaf boomhoogte, vanuit een boomhut of paalhuis, bezinnen op het leven. Midden in de natuur. Zolang we maar gezond blijven.

Vanwaar toch die enorme fascinatie voor gezondheid in onze tijd?, vraagt protestants predikant Udo Doedens zich af in In de Waagschaal, tijdschrift voor theologie, cultuur en politiek. „Moderne westerse mensen zijn gepreoccupeerd met ziekte. Als je maar gezond bent, is het devies. Ziekte is boeman nummer één en gezondheid het meest begeerde goed.’’

Doedens vindt die groeiende belangstelling opmerkelijk, temeer omdat ziekte van alle tijden is en ons land zo’n beetje de beste gezondheidszorg van de wereld heeft.

Kerken moeten oppassen met die verhevigde fascinatie mee te gaan, vindt Doedens. Hij vindt het onterecht dat ziekte en gebed hun plaats hebben ingenomen op de kerkelijke agenda. Gebed om genezing noemt hij een kroonjuweel van de evangelische beweging.

Het Evangelische Werkverband beijvert zich om dit thema in de protestantse kerk aanhangig te maken. Doedens geeft liever een andere invulling aan de bijbelse opdracht van genezing die volgens hem vooral wordt vertaald in fysieke, medisch-biologische termen. „De gestemdheid van onze tijd zou vereisen dat de kerk in Jezus’ naam de beheksing door het lichamelijke en het natuurlijke doorbreekt.”

Protestants dominee Petra Barnard van de Waddengemeente op Texel windt zich in Woord en Dienst (het opiniemagazine van de Protestantse Kerk in Nederland) op over een andere overdreven belangstelling in kerken, namelijk de macht van het getal. Zij ergert zich eraan als het aantal bezoekers de norm lijkt te worden voor de kwaliteit van de dienst. „Een gevaarlijke ontwikkeling. Het onderwerp ’met veel mensen zijn’ krijgt naar mijn idee overmatig veel aandacht. Dat is misschien logisch met het oog op de steeds kleiner wordende kerk, maar je moet ervoor waken dat de fascinatie met aantallen de inhoudelijke ervaring verdringt.”

In haar eigen kerk verwelkomt zij wekelijks tweehonderd bezoekers. Hoe meer hoe beter, lijkt het credo op bijvoorbeeld landelijke dagen van de Evangelische Omroep of in de drukbezochte Amsterdamse Westerkerk, maar „een volle kerk maakt nog geen gemeenschap”. Niet dat Barnard tegen groei is. Integendeel. Ze zegt: „Maar we kunnen misschien beter laten zien dat we het goed hebben met elkaar.’’ Kerk-zijn moet volgens haar beginnen met echtheid en een heldere identiteit. „De kerk heeft té werelds willen zijn. Kerken zijn soms te bang om aansluiting met de samenleving te verliezen en verliezen daardoor een deel van hun eigenheid.’’

En hoe zit het met de echtheid en helderheid van de Mariadevotie? Daar zit de klad in. Vroeger wist je dat je bij dergelijke verering met onversneden katholieken te maken had, nu is het een oecumenisch fenomeen geworden. Bij nader toezien blijkt Maria, net als het calvinisme, haar religieuze lading wat kwijtgeraakt te zijn, zegt Peter Jan Margry in VolZin. „Ze is religie-neutraler geworden. Er zit een aspect aan Maria van de neutrale moedergodin, waardoor ze makkelijk toe te eigenen is voor buitenkerkelijken.”

Ook goed voor commerciële doeleinden. KRO-blad Maria voerde onlangs Anita Witzier op over ’de Maria’s in haarzelf’: de flierefluiter, de pain in the ass, de minnares, de afvallige, het meisje, de zondares, de moeder, de gelovige, de twijfelaar, de bitch en de leugenaar.