De ideale vrouw is niet meer

Vroom, trouw, huiselijk, wijs en knap. Dat is de ideale vrouw volgens het Noordbrabants Museum. Bezoekers fronsen hun wenkbrauwen.

Handwerken is vooral iets dat Gerry Spijker herinnert aan haar schoonmoeder. „Ze was dan klaar met schoonmaken, en je kon zien dat ze vond dat ze heel zinnig bezig was”, zegt Spijker, bezoeker van het Noordbrabants Museum, waar vanaf zaterdag de tentoonstelling ’De Ideale Vrouw’ te zien is. Zelf borduurde Spijker alleen in de periode voor haar huwelijk. „Ik maakte een ontbijtlaken. Ik heb het nog, het is nauwelijks gebruikt. Te onhandig strijken, zo’n geborduurd laken.”

Toch borduurt ’de ideale vrouw’ er lustig op los, als je het Noordbrabants Museum mag geloven. Naast huiselijk is ze trouw en vroom, en het moederschap neemt een centrale plek in haar leven in. Maar ook is ze daadkrachtig, wijs en knap. Aan de hand van deze deugden geeft het museum een beeld van ’de ideale vrouw’ door de eeuwen heen.

Maar herkent de hedendaagse ideale vrouw zich daar wel in? „Zo goed als niet”, zegt Ester Weststeijn. „Ik vind het bijna weerzinwekkend ouderwets. Dat vrome en deugdzame. Maar het intrigeert wel.” Het meest modern is de hoek van de expositie over ’schoonheid’. Daar kijkt Weststeijn verbijsterd naar een film van kunstenaarsduo L.A. Raeven, met twee anorexiapatiënten in een verder lege kamer.

Ook bij andere bezoekers maakt de afdeling ’schoonheid’ zichtbaar het meeste los. Een meisje van een jaar op tien staart gebiologeerd naar een kunstenares die zichzelf heeft gefilmd bij het opmaken. Steeds haalt ze de make-up er weer af, om vervolgens opnieuw te beginnen. „Dat was ook te dik”, mompelt een vrouw.

Een groep dames van middelbare leeftijd kijkt afkeurend naar een filmpje over een groep Amerikaanse dames van middelbare leeftijd. Bij de zwembaden in hun tuinen vertellen ze dat het vooral andere vrouwen zijn die zich op plastische chirurgie storten. „Sommigen zijn echt verslaafd”, vertelt een vrouw van zestig met het uiterlijk van Marijke Helwegen, het Nederlandse icoon van de cosmetische industrie.

Twintigers Evelyn Bosma en Gerda Kuiper hebben de ’ideale-vrouw-test’ aan het begin van de tentoonstelling gedaan. De computer heeft hen allebei gekoppeld aan één van de vrouwen uit de expositie: de bijbelse Suzanne. „Omdat we blond zijn, en huiselijk en vroom”, legt Bosma uit. Kuiper kijkt twijfelend naar het schilderij van de kuise heldin. „Ik voel me er niet zo door aangesproken”, besluit ze.