Regionale kranten vallen om en niemand mort opinie

Er zijn in Nederland al veel regionale dagbladen verdwenen. Een nieuwe klap komt eraan. De Britse eigenaar van negen Nederlandse regiokranten is zo goed als failliet.

Wie in Nederland het liefst een regionaal dagblad leest, gaat een bange toekomst tegemoet. Dit geldt vooral de trouwe lezers van de zeven kranten van het Wegenerconcern en de twee bladen van de Media Groep Limburg (MGL), die in handen zijn van de Britse investeringsmaatschappij Mecom. De beurskoers van Mecom is de afgelopen maanden 97 procent gekelderd waardoor de schuldenlast van de investeerder is opgelopen tot 669 miljoen euro. De banken, die veelal als financier van Mecom optreden, eisen van het Britse management dat het zijn schulden vóór 28 februari herfinanciert. Lukt dit niet dan valt Mecom in handen van de banken, een droevig perspectief voor de betrokken bladen.

De journalistiek ziet de omvang van het naderende Mecom-debacle niet. Door de vermaledijde vorming van grote concerns in de dagbladsector, moesten de afgelopen decennia al veel zelfstandige krantentitels in Nederland het loodje leggen. Nu alle lucht uit de Mecom-moloch is verdwenen staat de toekomst van nog eens negen dagbladen op het spel, met name het Brabants Dagblad, BN/De Stem, de Gelderlander, de Stentor, de Twentse Courant Tubantia, het Eindhovens Dagblad, de Provinciale Zeeuwse Courant, het Dagblad de Limburger en het Limburgs Dagblad. Voorwaar, een illuster deel van de geschreven pers dat van zo vitaal belang is voor de regionale en lokale democratie.

Met een megalomane inborst en de van Angelsaksische managers bekende opgeschroefde rendementseisen, moest Mecom bij de oprichting in 2000 een aansprekend Europees uitgeefconcern worden. In korte tijd kocht het tientallen dagbladen op in Noorwegen, Denemarken, Polen, Duitsland en Nederland. Nadat het bedrijf in 2006 de MGL van de Telegraaf overnam en in oktober 2007 een belang van 87 procent in Wegener verwierf, speelt Mecom een belangrijke rol in de Nederlandse dagbladsector. Het nadeel daarvan blijkt nu het concern op de rand van faillissement staat. Het herfinancieren van de schuldenlast van Mecom vereist heldenmoed, zeker nu de banken in deze barre tijden wanhopig naar geld op zoek zijn. Weliswaar slaagde Mecom er onlangs in de Duitse tak van het concern te verkopen, maar de resterende schuld van 517 miljoen euro blijft staan. Men kan nog steeds geen koper vinden voor de Noorse Mecom-tak.

Voor de regionale dagbladen in Nederland zijn het moeilijke tijden. Nog maar pas geleden bracht een andere Britse investeerder het PCM-concern aan de rand van de afgrond. In een korte Apax-periode werden bij het Algemeen Dagblad zeven andere regionale dagbladen ondergeschoven waardoor steden als Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Amersfoort plotseling hun zelfstandige regionale krantentitel verloren. Het AD, een joint venture van PCM en Wegener, is nu weer te koop. De Belgische Persgroep van Van Thillo en de Telegraaf-groep hebben interesse getoond, maar daarmee is het voortbestaan van deze regionale dagbladen geenszins verzekerd. Ook niet als het PCM-concern in zijn geheel door Van Thillo wordt overgenomen, want ook PCM heeft grote schulden.

Het is opmerkelijk hoe betrekkelijk gedwee de Nederlandse journalistiek deze aanslagen op vitale delen van de dagbladsector over zich laat komen. Lonken naar het innovatiefonds van 8 miljoen euro van minister Plasterk heeft weinig zin omdat dit niet in een structurele oplossing voorziet.

Voor de regionale dagbladen is het, na de escapades met de twee Britse investeerders, vooreerst zaak zichzelf gedegen te analyseren. Men moet niet langer meegaan in deprimerende discussies over vermeende ontlezing of oneerlijke concurrentie van de omroep.

Natuurlijk is het ook voor de regiopers welkom als digitale en crossmediale inkomsten worden aangeboord om de advertentieterugloop op te vangen. Maar het regionale dagblad is een sterk merk. Hoofdredacteuren van Wegener die vertwijfeld uitroepen dat ze nieuwe verdienmodellen moeten vinden, hebben zich een verkeerde outfit laten aanmeten. Ze kunnen zich optrekken aan de uitkomst van recent onderzoek (Research International) waaruit bleek dat het regionale dagblad qua bekendheid en informatiebron het hoogste scoort, als tweede en derde gevolgd door de gratis kranten Metro en Spits. Pas daarna komt een landelijk blad, De Telegraaf.

Juist in een geglobaliseerde wereld is er grote aandacht voor wat zich in de eigen omgeving afspeelt. De regionale dagbladen hebben die veranderde situatie niet benut. Dat heeft minder van doen met externe bedreigingen (internet) dan met de afgenomen journalistieke kwaliteit. Naar die kwaliteit zou dan ook in de eerste plaats de aandacht moeten uitgaan. En de affaires met Apax en Mecom tonen aan dat het niet langer wenselijk is het lot van dagbladen in handen te leggen van geldbeluste avonturiers.