Sind Blitze, sind Donner in Wolken verschwunden?

Deze week was in de muziekwereld de eerste harde naschok te voelen van de twee grote aardbevingen van het vorige jaar: de subsidietoekenningen van het Nederlands Fonds voor Podiumkunsten +, én de wereldwijde financiële crisis.

Als gevolg van beide dreunen moest het Amsterdam Baroque Orchestra & Choir van Ton Koopman besluiten om een internationale tournee met Bachs ’Matthüus-Passion’ in zijn geheel te annuleren. Je zou er spontaan het ’Sind Blitze, sind Donner’-koor uit die passie van gaan zingen. Een strop voor Koopman en zijn musici, maar ook voor het Amsterdamse Concertgebouw, waar de tournee voor een nagenoeg vol huis op 1 april van start zou gaan.

Volgens Concertgebouwdirecteur Simon Reinink is het voor hen de eerste keer dat ze geconfronteerd worden met de in elkaar grijpende problematiek van Nederlandse cultuursubsidie en internationale geldcrisis. Het is niet zo dat het Concertgebouw het nu ineens zonder de rond Pasen ’verplichte’ ’Matthüus-Passion’ moet stellen. Er zijn rondom die 1ste april genoeg alternatieven: La Petite Bande, De Nederlandse Bachvereniging, het Bach Choir Holland, het Toonkunstkoor Amsterdam, zij allen komen met een ’Matthüus’ naar het Concertgebouw.

Maar toch is het afzeggen van Koopman natuurlijk een aderlating van jewelste. De tournee begon te schuiven toen de Rabobank zich als sponsor terugtrok voor twee uitvoeringen in Leiden. Vervolgens haakten tourneesteden Madrid en Arnstadt af. Er is nog geprobeerd om in Amsterdam en de vier Italiaanse etappeplaatsen als vervanging de goedkopere ’Johannes-Passion’ te programmeren, maar daar gingen ze in Italië niet mee akkoord.

Dergelijke tegenslagen waren in het verleden nog redelijk op te vangen met subsidiegeld, maar die drie ton per jaar heeft het Fonds vorig jaar geschrapt. Er zat voor Koopman, die eerder al zes bureaumedewerkers moest ontslaan, niets anders op dan het geheel te annuleren. Koopman noemt de beslissing voor zichzelf en voor muziekliefhebbers een ramp en hij roept vermogende klassieke muziekliefhebbers op om hen te helpen het gat van drie ton te dichten.

In het Concertgebouw zijn ze intussen op zoek naar een gelijkwaardig alternatief. Er wordt onder meer gesproken met het Duitse barokorkest Concerto Köln, dat ook al in Italië onderhandelt over de vrijgekomen Koopman-Matthüussen. Overigens moest Koopman zijn verontwaardiging over het feit dat Concerto Köln wél overheidssubsidie zou ontvangen, weer inslikken; dat blijkt niet zo te zijn. Reinink noemt de ontstane situatie buitengewoon vervelend, zonder winnaars. Volgens hem is de toekomst volslagen ongewis. Zijn afhankelijkheid van sponsoren is groot. Wordt de krediet- ook een muziekcrisis?