Waar blijft die vooruitgang nou?

Irak kiest morgen nieuwe provinciale raden. De opkomst zal hoog zijn, zeggen peilingen, maar vertrouwen in de politiek is ver te zoeken.

„Ze kwamen langs de deur om mijn vrouw te vertellen op wie ze moest stemmen”, zegt Nabil Jamil verontwaardigd. „Twee meisjes en een jongen. Ze moest stemmen, en dan op een bepaalde lijst. Dat is bedreigend. Irakezen zijn opgegroeid met angst. Nu is het tijd voor een beetje democratie en zijn we weer bang.”

Twee jaar geleden kwam de Grieks-katholieke Jamil (44) met zijn gezin uit Bagdad naar Noord-Irak, na een aanslag op hun kerk. Ze leven er vreedzaam samen met moslims en jazidi’s, en daarom had Nabil Jamil besloten op een gemengde lijst te stemmen, nummer 236. „Maar toen ze aan de deur kwamen, heb ik het vertrouwen verloren.”

Vandaag vinden in veertien van de achttien provincies van Irak provinciale verkiezingen plaats. Shekhan ligt net buiten de Koerdische regio, in de provincie Nineveh. Verkiezingskoorts is er nauwelijks, her en der hangen wat posters, en dan vooral voor lijst 236. Dat is de lijst waarin de Koerdische partijen KDP en PUK samenwerken met christelijke en jazidi-partijen.

Op het partijbureau van de KDP is daar zojuist een vergadering van de vrouwenbond over gehouden. Politica Khawla Ghaled verwacht dat 85 procent van de vrouwen zal gaan stemmen, „Als vrouwenbond vinden we dat alle vrouwen moeten gaan stemmen.” Vandaar ook dat ze langs de deuren gaan. „We verplichten ze tot niets. Ja, we zeggen dat ze op onze lijst moeten stemmen, natuurlijk.” Dat dit bedreigend kan zijn, daar heeft ze geen enkel begrip voor. „We sturen mensen die in de buurt wonen, dus bekend zijn.”

Nabil Jamils klacht en die van veel anderen, dat politici de afgelopen jaren nauwelijks vooruitgang hebben gebracht, wuift ze weg. „Mensen moeten toegeven dat er veel is gedaan. Maar ze moeten ook accepteren dat het stapje voor stapje gaat.”

Probleem bij de verkiezingen zijn de stembiljetten, vol nummers en symbolen van de partijen. Zelfs hogeropgeleiden vergissen zich nog, doordat er relatief weinig voorlichting is geweest. Voor analfabeten is het helemaal ingewikkeld.

Toch zal het feit dat ze niet kan lezen de 55-jarige Gheroub niet van stemmen afhouden. De struise jazidi-vrouw zit omringd door jongere vrouwen en kinderen buiten bij de rokende broodoven. Zij wil dat Shekhan bij de Koerdische regio wordt getrokken, opdat de politici daar zich misschien verantwoordelijk gaan voelen voor de stad. Nu is dat nog niet zo. „We zijn arm, politici doen niets voor ons”, zegt Gheroub.

Diezelfde klacht heeft Mohamed Obeid Djoebail (44), een Arabische moslim die al zijn leven lang in Shekhan woont. In zijn kale betonnen woonkamer klaagt hij dat het eigenlijk alleen maar slechter gaat in Shekhan; eerst was er vier uur stroom per dag, nu nog maar één.

Zijn vrouw gaat uit onvrede niet stemmen, hij wel. Uit angst. „Misschien komen ze me vragen waarom ik niet ging. Ik word hier gerespecteerd in de buurt, als Arabier.” Dat kan hij niet op het spel zetten. „Ik geef mijn stem aan iemand die nog niet in de politiek zit. Want de politici hebben sinds de val van Bagdad niets gedaan. Ze leven op een andere planeet.”