Dure uitglijder Ajax én Van Basten

Door een 1-0 nederlaag bij FC Groningen liep de achterstand van Ajax op koploper AZ op tot zes punten. Spelers én coach Van Basten lieten zich in de Euroborg hevig van de wijs brengen.

Een week nadat Ajax nieuwe wapens dacht te hebben ingeslagen voor de titelstrijd, een toegenomen strijdbaarheid en meer stevigheid vooral, weigerden ze dienst in Groningen, waar prompt in meer dan één opzicht ernstige schade werd opgelopen.

Door de vierde competitienederlaag liep de achterstand op koploper AZ op tot zes punten, op een middag waarop spelers en nu ook de trainer van Ajax zich door tegenslag hevig van de wijs lieten brengen.

De tot dusverre als coach doorgaans zo evenwichtige Van Basten verloor gisteren zijn zelfbeheersing in de Euroborg, toen de ondergang bij FC Groningen (1-0) zich aftekende en evenals vorige week een van zijn spelers met de rode kaart was bestraft. Van Basten stapte zowaar het veld in om te protesteren tegen de verwijdering van Vertonghen, die zich al even onbezonnen had getoond.

De Belg had zich, met al een gele kaart op zak, al te demonstratief opgewonden over een bepaald niet doorslaggevende beslissing bij de zijlijn.

Van Basten, voor de laatste minuten door arbiter Wegereef naar de tribune verwezen, erkende naderhand dat hij de regels had overtreden, maar in één moeite door dacht hij zichzelf ook enig recht op zijn ongewone actie te kunnen toedichten. In zijn geforceerde verdediging betoogde hij dat Ajax onrecht zou zijn aangedaan, niet alleen in Groningen, maar ook vorige week in Nijmegen, waar Cvitanich tegen NEC (2-4) uit het veld was gestuurd. Maar op de straf voor de spits was na een onhandige charge weinig aan te merken geweest, en dat was gisteren na de overtrokken reactie van Vertonghen niet anders.

Hoe ongebruikelijk ook gezien zijn grotendeels onderkoelde houding, geheel en al verrassend was de faux pas van Van Basten niet. In Nijmegen had Van Basten al de aandacht getrokken met een relatief extroverte wijze van coaching, en dat liet zich niet moeilijk verklaren. Ongetwijfeld was zijn betrokkenheid toe te schrijven aan het belang van deze eerste weken na de winterstop, waarin concurrent AZ (zaterdag te sterk voor De Graafschap, 2-0) voorlopig een betrekkelijk licht programma heeft.

In de tweede week al bleek AZ niet te kunnen worden bijgehouden en Van Bastens uitbarsting werd mogelijk óók ingegeven door de harde les dat Ajax toch nog niet de vooruitgang heeft geboekt die door de zege op NEC wellicht was gesuggereerd.

Na drie achtereenvolgende thuisnederlagen wist FC Groningen zich gisteren op te richten door de krachten dan toch weer te bundelen, waar Ajax met een terugval in weerbaarheid juist van een oud mankement blijk gaf. Niet alleen met zijn bestrafte uitval in de slotfase stond Vertonghen in dat opzicht model voor de verliezende ploeg. De Belg, die een stevig duel niet schuwt, is een van de aangewezen spelers die Ajax meer strijdbaarheid moeten verschaffen. Bepaald niet alleen vanwege zijn verfijnde traptechniek is Vertonghen vanaf het eerste uur een vaste waarde voor Van Basten, maar gisteren werd onderstreept dat ook hij als een talent in ontwikkeling nog niet garant kan staan voor een constante prestatiecurve.

Vertonghen, tegenwoordig doorgaans centrumverdediger, ging wisselvallig te werk als middenvelder in een door Van Basten tamelijk gekunsteld samengesteld team. De al vaker licht bevonden reserve De Jong bleek opgeroepen als vervanger van de geschorste Cvitanich. Clubtopscorer Suarez kon zich dit keer eens niet onderscheiden, en prompt werden Ajax en Van Basten geconfronteerd met de wetmatigheid dat de aanval niet altijd kan lonen – én met de keerzijde van dat veronderstelde wapen.

De Servische recordaankoop Sulejmani is dan toch terechtgekomen op de positie van offensieve middenvelder, waarvoor Van Basten hem van meet af aan op het oog had. Maar ook gisteren bleek dat hij daarvoor specialistische vaardigheden mist, als bij voorkeur toch ongebonden aanvaller, en dat kan zich wreken zodra het offensief eens niet naar wens verloopt. Het was bepaald niet toevallig dat het enige doelpunt van de wedstrijd op naam kwam van Holla, de defensieve middenvelder van FC Groningen. Zijn tegenspeler Sulejmani was nergens te bekennen toen Holla kon aanleggen voor een fraai en doeltreffend schot (1-0).

Van Basten zocht na de pauze zijn toevlucht tot vergeefse omzettingen waarmee bovenal werd aangetoond dat voor zijn duurste speler Sulejmani, vleugelspits in de tweede helft, een werkelijk geschikte positie nog niet is gevonden. De verliezende coach kon wijzen op mogelijkheden voor Suarez, niet scherp in een rechtstreeks duel met doelman Da Silva, en voor verdediger Vermaelen, die de bal van dichtbij tegen de lat joeg. Maar tekenend was het waarschijnlijk vooral dat Ajax met invallers als Leonardo, Sno en Sarpong de wedstrijd afsloot met een groeiend aantal spelers van het slag waarvan het heil zeker over een langere periode niet mag worden verwacht.

Als AZ kampioen wordt, zal dat beeld nog wel eens op het netvlies terugkeren – naast uiteraard de uitglijder van Marco van Basten in Groningen.