Weg langs Amelisweerd laat zien dat nieuwe stap nodig is in natuurdenken

Vijfentwintig jaar na de acties tegen een snelweg door het Utrechtse natuurgebied Amelisweerd, is ’Amelisweerd’ andermaal onderwerp van discussie. Destijds verzetten actievoerders zich vanuit boomhutten tegen een dubbelbaansweg dwars door het bos. Afgelopen week overhandigden de jeugdige leden van de boomhutclub Bunnik 20.000 handtekeningen aan minister Cramer (PvdA) van milieu. Zij zijn er faliekant tegen dat er nu mogelijk ook lángs het natuurgebied een nieuw stuk snelweg komt te liggen.

De problematiek is in essentie dezelfde als een kwart eeuw geleden: in hoeverre mag natuur worden opgeofferd voor het oplossen van verkeersproblemen? Wat wel veranderd is, is de maatschappelijke context. De noodzaak van duurzaam denken en doen is alleen maar toegenomen. De boomhutbewoners van weleer hebben het niet gered. De weg kwam er toch.

Dit keer lijken de protesten meer succes te hebben. Althans, minister Cramer zei vorige week ’zich niet te kunnen voorstellen’ dat deze variant wordt gekozen uit de vier mogelijke oplossingen om de files rond Utrecht te verminderen. Cramers opvatting kwam staatsrechtelijk gesproken te vroeg, want het kabinet moet nog beslissen. Haar politiek behendiger collega Eurlings van verkeer had dan ook gelijk met zijn reactie dat alle opties openliggenen dat een minister vooraf geen voorkeur dient uit te spreken. Maar deze CDA-minister zei ook dat varianten waarvoor weinig steun is, weinig kans maken. Dat is vooruitgang ten opzichte van 25 jaar geleden.

Maar tegelijkertijd is het onbegrijpelijk dat er nog steeds plannen worden gemaakt voor asfalt in of vlak langs natuurgebieden en dat die meedoen als serieus alternatief. Dit speelt niet alleen in Utrecht; in Amersfoort, bijvoorbeeld, lopen natuurbeschermers te hoop tegen doorsnijding van de Eemvallei, een gebied dat nota bene wordt aangemerkt als nationaal landschap. Wat heeft die status voor zin als die niet eens garantie is tegen dit soort plannenmakerij?

Minister Cramer kreeg het vorige week niet uitgelegd in de Tweede Kamer waarom ze een snelweg langs Amelisweerd gaat bestuderen terwijl ze vrijwel zeker weet dat die kansloos is. Dat ís ook niet uit te leggen. De volgende stap kan dan ook niet anders zijn, dan dat natuurgebieden bij voorbaat worden uitgezonderd van de aanleg van nieuwe wegen. Dit vermindert de keuzevrijheid op de tekentafels van Rijkswaterstaat en het stelt politici voor lastige opgaven, maar het is wel de progressie die nu nodig is.