Jalal Talabani

De carrière van Jalal Talabani laat zich lezen als een verslag van de vreemde lotgevallen van de Koerdische bevolking in Irak. In zijn jaren als Koerdisch leider wisselde hij van partij en allianties alsof het schone sokken waren, om uiteindelijk staatshoofd te worden van het Irak waar hij zo lang tegen gevochten had.

Talabani werd in 1933 geboren en stond in de jaren vijftig aan de wieg van de studentenafdeling van de KDP, destijds dé Koerdische partij in Irak. Al snel maakte hij carrière, tot hij in de jaren zestig de KDP verliet na een conflict met toenmalig leider Moestafa Barzani. Na een aantal jaren in de politieke woestijn, richtte Talabani in 1975 de PUK op, een socialistische partij die zich zou onderscheiden van de ’tribale’ KDP.

Een lange strijd begon. Eerst tegen de centrale Iraakse regering van Saddam Hoessein, die eind jaren tachtig op gruwelijke wijze wraak nam met de tegen Koerden gerichte Anfal-operatie, die aan vele tienduizenden mensen het leven kostte. Dieptepunt was de chemische aanval op Halabdja, een stadje in het door PUK gedomineerde oostelijk deel van Koerdisch-Irak. Talabani moest enige tijd schuilen in Iran.

Na de Iraakse inval in Koeweit en de daaropvolgende oorlog met het Westen, ontstond er in in Noord-Irak een autonome Koerdische zone, met de PUK en KDP aan het hoofd. Al snel ging het mis. Er ontstond er een bloedige strijd tussen beide partijen, waarbij de een steun zocht bij Saddam en de ander (Talabani) bij Iran. Pas aan het eind van het decennium sloten de twee Koerdische rivalen min of meer vrede.

Vanaf de buitenlandse invasie van Irak in 2003 werkten Talabani en (inmiddels zoon Masoed) Barzani beter samen dan ooit, tot vreugde van de Amerikanen. De beloning was ernaar: Barzani werd president van de Koerdische regio, Talabani president van Irak. Sindsdien woont Talabani afwisselend in zijn paleis in Suleymania en in Bagdad, waar hij omringd door lijfwachten heen en weer rijdt tussen zijn kantoor in de Groene Zone en zijn residentie vlak erbuiten. Het is een voorlopig einde aan een bizarre loopbaan.