Een bedreigd klooster uit 397 in Turkije

weblog De Justitie commissie heeft op haar agenda een rapport staan over de behandeling van Christelijke minderheden in Turkije en moslimminderheden in Griekenland. De politieke correctheid spat van de titel af, maar schijnt bedriegt.

Beide landen houden elkaar in een delicaat evenwicht en hebben zelfs in het verdrag van Lausanne uit 1923 afspraken gemaakt over minderheden.

Daarin staat dat zij elkaars minderheden erkennen en rechten toekennen. Die minderheden, die al eeuwenlang in hun eigen land verblijven, vallen dan onder het ministerie van buitenlandse zaken. Je weet dus meteen hoe ze over hun eigen minderheden denken.

In Turkije zijn zowel de Joden, de Grieks-Orthodoxe kerk als de Armeens-Orthodoxe kerk erkend. Zij hebben een aantal rechten en genieten bescherming. Anderen genieten die bescherming onder het verdrag van Lausanne helaas niet. Tot mijn verbazing beperkt de rapporteur, de Franse afgevaardigde Michel Hunault, zich tot hoe het met de beschermde minderheden gaat.

Turkije heeft ook nog een fors aantal minderheden, die geen status hebben. Eén daarvan is de Syrisch-Ortodoxe kerk, gesticht in de tijd van de apostelen en dus al lang in het huidige Turkije aanwezig voordat de profeet Mohamed geboren werd.

Eens was deze groep groot, maar de slachtpartijen rond 1915 (die niet alleen de Armenen raakte, maar ook deze gemeenschap) decimeerden hen. Vervolgens hebben de afgelopen decennia velen Turkije verlaten en zijn naar de VS, Zweden, Nederland en Duitsland gevlucht. Meer mensen leven in diaspora, dan in hun land van afkomst.

De tienduizenden Syrisch-Orthodoxe gelovigen in Turkije hebben daar een schitterend klooster, Mor Gabriel, dat uit 397 na Christus stamt en bijna continu bewoond is geweest. Het is één van de oudste kloosters ter wereld. Nu dreigt dat klooster zijn gronden kwijt te raken door een beslissing van het kadaster, dat wordt opgezet in Turkije onder druk van de EU, en een aantal rechtszaken van omliggende bewoners.

Juist door administratieve procedures worden minderheden vaak dwarsgezeten. En wetten en rechtbanken zijn niet altijd fair tegenover minderheden, hun scholen en hun kerken. Daarvoor is Turkije in het verleden al veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg.

Ik breng het klooster onder de aandacht. Hunault vindt niet dat hij hier nu aandacht aan moet besteden, maar ontvangt wel graag tzt een keer het dossier. Dat heeft hij natuurlijk van mij een paar weken geleden al ontvangen, maar hij heeft net een mooi rapport geschreven, waar beide zijden goed mee kunnen leven. Dat evenwicht houdt hij graag nog even vast. De Turkse afgevaardigden antwoorden beleefd dat minderheden bij hun goed behandeld worden en geven verder geen commentaar over deze casus, die internationaal veel aandacht trekt.

De belangrijke Griekse afgevaardigde naast mij fluistert dat zij graag het hele dossier ontvangt, met zoveel mogelijk details. Einde discussie.

Dit is onbevredigend en ik besluit het over een andere boeg te gooien. In Nederland hebben wij al via Kamervragen de toezegging van Minister Verhagen gekregen dat hij de rechtszaken zal volgen. Verder zal de zaak betrekken bij de gesprekken tussen Turkije en de EU.

In Straatsburg stel ik een voorstel voor een resolutie op, waarin de zaak uiteengezet wordt en ik de Turkse regering oproep de gronden niet onder valse voorwendselen te onteigenen, aangezien dat tot grote schade kan leiden bij het Klooster, dat van grote cultuurhistorische waarde is voor Turkije en de wereld en van religieuze waarde voor haar geloofsgemeenschap.

Daarna overtuig ik 23 collega's uit 14 landen om mee te tekenen. Van de Estse communist van Joods afkomst, Alex Lotman tot de Zwitserse liberale senator Dick Marty, die de geheime CIA-vluchten en gevangenissen in Europa ontdekte en onderzocht. Ook de voormalige fractievoorzitter van de Italiaanse Christendemocratische UDC, Luca Volonté, PvdA senator Klaas de Vries en Michel Hunault tekenen mee.

Doordat je minstens 10 handtekeningen nodig hebt, worden er maar drie moties voor een resolutie ingediend. Dat zijn voorstellen om een zaak verder te onderzoeken. Hoeveel anders en beter dan in het Nederlandse parlement, waar het elke dag moties regent en het een bot instrument geworden is.

Donderdagavond verschijnt de motie in druk en kunnen de Turken er kennis van nemen, evenals de niet-geïnformeerde Grieken. Aangezien ik vrijdagmorgen om 6 uur de trein pak, kan ik de reactie van de Turkse delegatie niet meer vernemen. Die volgt ongetwijfeld bij de volgende sessie in Straatburg. Maar de resolutie is een tijdig signaal voor de rechtszaken die op 11 februari plaatshebben. Europa kijkt naar de godsdienstvrijheid in Turkije.