Veranderend licht

Nog even en de vertrouwde gloeilamp is verleden tijd. Voor de sfeer in huis heeft het verbod gevolgen waar maar weinig mensen zich bewust van zijn.

Eigenaren van de Constanza vloerlamp van Luceplan opgelet. In deze zeer populaire lamp met dimmer hoort een flinke gloeilamp van 100 watt en die zijn later dit jaar waarschijnlijk niet meer te krijgen. Al in de loop van 2009 wil minister Cramer van milieu, de verkoop van gloeilampen van honderd watt en meer verbieden. Daarna moeten ook andere lampen zoals de populaire kroonluchters met minigloeilampjes voor hun bestaan vrezen. In 2012 moeten namelijk alle gloeilampen de deur uit zijn. Gloeilampen zijn inefficiënt omdat ze het grootste deel van de gebruikte energie omzetten in warmte en maar een klein deel in licht. Niet iedereen is blij met het komende verbod.

Lichtspecialist Bart Froeling ziet de grote kroonluchters model 2097 van het merk Flos nu ook regelmatig hangen in de statige huizen in Amsterdam Zuid. Er moeten dertig tot vijftig kleine ’parfumlampjes’ in. Froeling: „Laatst fietste ik langs een huis waar mensen er spaarlampjes in hadden gedraaid. Het was geen gezicht, dat is heel andere licht.” Froeling maakt zich zorgen over het verdwijnen van de gloeilamp. Of het voor het milieu inderdaad beter is, moet nog maar blijken volgens hem: „Als iedereen zijn spaarlampen gaat weggooien omdat ze ’op’ zijn, krijg je ook een hoop troep op de afvalberg. Die dingen moeten niet voor niets in de chemobak. Ik zou liever zien dat gloeilampen veel duurder zouden worden. Dan zouden mensen ze bewust alleen gebruiken op plaatsen waar ze dat speciale licht willen hebben en voor de rest spaarlampen gebruiken.”

Voor de sfeer in huis heeft het verbod gevolgen waar maar weinig mensen zich bewust van zijn. Froeling: „Het licht van gloeilampen en halogeenlicht is echt anders dan licht van spaarlampen en ledlampen. Een gloeilamp komt bij ons natuurlijker over omdat er letterlijk iets gloeit, net als bij zonlicht. Voorstanders van het verbod wijzen vaak naar het buitenland. ’Kijk maar naar de cafés in Spanje, daar hangen ook altijd tl-buizen.’ Maar ze vergeten dat het buitenlicht in die landen ook anders is. Het is warm buiten en dan is ’koel’ licht prettig binnen. Hier in de noordelijk landen willen we warm licht in huis en zover is de ontwikkeling in ledlampen nog niet. Led is een oplossing als je spaarlampen op den duur weer wilt gaan vervangen maar als je het over led en gloeilampen hebt, vergelijk je appels met peren wat betreft de sfeer van het licht. Ik experimenteer op dit moment veel om te kijken hoe ik ’warm licht’ kan bereiken met led, maar het is moeilijk. Ik heb al mensen gesproken die gloeilampen willen gaan hamsteren”

Cor Troost van Troost Verlichting in Diemen maakt zich minder zorgen. Troost: „Een gloeilamp is eigenlijk een enorme verspilling van energie. In de toekomst zal alles verlicht worden met led-lampen. Gelukkig betekent dat niet dat iedereen zijn armaturen ook kan wegooien. Er wordt hard gewerkt aan lamphouders waar een led in past en die dan in een gewone armatuur passen. Maar ik denk dat in de verre toekomst het vervangen van lampen zoals wij dat kennen, wel gaat verdwijnen. Een led gaat 20.000 uur mee. Dat is lang. Philips heeft nu al een lijn lampen waarbij het led lampje is geïntegreerd, de Ledino. Als het lampje het na twintig jaar begeeft, doe je de hele lamp weg.”

Het licht van spaarlampen hoeft niet hard te zijn, vindt Troost: „Op de verlichtingsbeurs in Frankfort worden ieder jaar de nieuwe modellen lampen gepresenteerd. Die beurs is groter dan de AutoRai. Ik heb plafonnières van mooi glas die echt zacht licht geven. Maar je moet er wel beter over nadenken.” Froeling is het daar mee eens: „Als je zomaar de gloeilampen vervangt door spaarlampen, krijg je een heel andere sfeer.” De Living Colors, gekleurde led-lampen die met een afstandsbediening worden geleverd en verschillende kleuren geven, vindt hij geen oplossing. „Die zijn wel speciaal bedoeld om meer sfeer in huis te creëren maar ik vind het erg kunstmatige kleuren, heel onnatuurlijk.”

Bij Philips loopt men zich al een paar jaar warm voor de nieuwe ontwikkelingen. Er zijn inmiddels dimbare spaarlampen op de markt. En er wordt een oplossing gezocht voor de ’oude generatie’ van het populaire Wake-up-light, de wekkerlamp waarbij het licht langzaam sterker wordt. Bij de nieuwe modellen zit al een dimbare spaarlamp.

Koel licht in huis hoeft niet met spaarlampen, vindt Heiko Vetkamp, directeur consumentenverlichting van Philips. „De eerste generatie spaarlampen leverde vrij koel wit licht op maar inmiddels zijn er veel varianten, ook in ’softone’. In veel winkels zijn die al te krijgen maar mensen associëren spaarlampen nog met hard licht. De ledtechnologie ontwikkelt zich ook snel. Er zitten nog wat nadelen aan verbonden, dat is waar. Maar de toepassingsmogelijkheden voor de toekomst zijn enorm. Je kunt het zelfs integreren in stoffen, we doen dat nu al met een T-shirt. De led wordt door vele mensen nog ervaren als hard helder licht maar ook daar wordt aan gewerkt.”