West-Europese banken halen Oost-Europese problemen binnen

„Wat zou het vreselijk zijn als Europa zich opnieuw opsplitst in Oost en West, na twintig jaar goede samenwerking.” Wereldbankpresident Robert Zoellick was gisteren helder tegen de Financial Times. Hij doelt op de erger wordende economische crisis in Oost-Europese landen en het gebrek aan steun vanuit Brussel.

De afgelopen dagen gingen aandelenbeurzen en munten in de Oost-Europese regio opnieuw hard onderuit, na een publicatie van kredietbeoordelaar Moody’s. In een rapport wordt gewaarschuwd dat West-Europese banken actief in Oost-Europa hun kredietwaardigheid mogelijk verliezen doordat de economische problemen in het Oosten worden geïmporteerd door het Westen. Dat gebeurt via de banken.

De afgelopen jaren hebben banken uit West-Europa hun activiteiten in Oost-Europa flink uitgebreid vanwege de rappe economische vooruitgang in de regio. Oostenrijkse banken hebben leningen uitstaan ter grootte van 75 procent van het bruto binnenlands product van Oostenrijk. Zweedse banken hebben 90 miljard dollar aan leningen uitstaan. Het grootste deel van die leningen gaat naar de Baltische staten. Maar ook ING, de Duitse Commerzbank, de Franse bank Société Générale, het Italiaanse UniCredit en het Belgische KBC hebben de afgelopen jaren hun activiteiten in Oost-Europa flink uitgebreid.

Volgens de Europese Ontwikkelingsbank (EBRD) heeft Oost-Europa dit jaar zo’n 200 miljard dollar nodig om de bankensector in de regio overeind te houden. De landen zelf kunnen dat bedrag onmogelijk opbrengen omdat ze over veel minder kapitaal beschikken dan hun West-Europese collega’s.

„Juist nu is een gecoördineerde Europese aanpak belangrijker dan ooit”, zegt Peter Sansiy, econoom bij de EBRD. Oostenrijk, het land dat de meeste leningen heeft uitstaan in Oost-Europa, voert op dit moment campagne voor een gezamenlijk steunpakket waaraan zowel Europa als IMF, Wereldbank en de Europese ontwikkelingsbank een bijdrage leveren om de regio te helpen. Maar zowel Duitsland als de Europese Centrale Bank ziet niets in zo’n aanpak.

„Niet slim”, zegt Sansiy. „Oost-Europese landen zijn belangrijke exportmarkten voor West-Europa. De afgelopen jaren zijn de markten steeds meer vervlochten geraakt. Als West-Europese landen enkel in de eigen economie investeren, snijden ze zich op lange termijn in de vingers.”

De problemen in de Oost-Europese bankensector komen niet uit de lucht vallen. Al in november vorig jaar wees de EBRD op de kwetsbaarheid van de Oost-Europese banken. Destijds waarschuwde de ontwikkelingsbank voor de kapitaalinjecties in West-Europese banken. Die steunmaatregelen zouden een negatief effect hebben op dochterbanken in Oost-Europa. Want door de voorwaarden die West-Europese overheden stellen aan de eigen banken, krijgen de West-Europese banken steeds minder ruimte om te opereren buiten de landsgrenzen. Dat maakt de Oost-Europese bankensector alleen maar kwetsbaarder.

„De financiële sector in de regio moet hervormd worden. Maar dat kan niet zonder steun van Europa”, zegt Sansiy. „Bovendien hebben de West-Europese banken afgelopen jaren sterk geprofiteerd van de economische vooruitgang in de regio. Dan moeten ze ook de consequenties dragen als het slechter gaat.”