Zwakke munt breekt Oost-Europa op

De munten in Oost-Europa gaan opnieuw hard onderuit. Veel particulieren en bedrijven kunnen als gevolg van de dalende koersen hun schulden niet terugbetalen. West-Europese banken in de regio komen daardoor verder in de problemen. „Een gecoördineerde Europese aanpak is juist nu belangrijker dan ooit.”

In Europa stijgt de bezorgdheid over de zwakke nationale munten van de nieuwe Oost-Europese EU-lidstaten Polen, Hongarije, Tsjechië en Roemenië. Meeste zorgen baart de kwetsbaarheid van de zloty, de munt van Polen, economisch het belangrijkste land van de zorgenkinderen.

Maar ook de Hongaarse forint, Tsjechische kroon en Roemeense lei, alsook de aandelenmarkten kelderden begin deze week. Dat kwam door waarschuwingen van Moody’s en Standard & Poor, dat West-Europese banken met veel investeringen in Oost-Europa in de knoei dreigen te komen door de financiële en economische problemen aldaar.

In november bracht de Europese Commissie pessimistische groeiverwachtingen van deze economieën naar buiten, die vorige maand nóg slechter uitpakten (zie statistieken).

De voormalige communistische economieën vertoonden de afgelopen tien jaar sterke groeicijfers. Vorig jaar zette de kentering in door de wereldwijde financiële crisis. Banken, bedrijven en particulieren in Oost-Europa hebben zwaar geleend bij West-Europese banken. Door de kelderende munten hebben ze nu grote moeite hun schulden af te lossen. Zo sloten veel Oost-Europese huizenbezitters hun hypotheken af bij buitenlandse banken in buitenlandse valuta, omdat de rentepercentages lager waren.

Woensdag waarschuwde eurocommissaris Joaquin Almunia (economische zaken) voor de penibele toestand in de Oost-Europese lidstaten, en ook in Oekraïne, Kroatië en Servië. Hij zei dat „sommige publieke uitspraken de markten buitengewoon zenuwachtig maken”. De goede verstaander snapte dat Almunia doelde op Polen, waar diverse autoriteiten tegenstrijdige signalen gaven.

Premier Donald Tusk verklapte dinsdag tussen welke marges de koers van de zloty mag bewegen als de munt gekoppeld wordt aan de euro. Daarmee zette hij de deur open voor speculanten, die gokken of Polen zal slagen de koers binnen de ’bandbreedte’ te houden.

Nog indiscreter waren twee anonieme functionarissen. De ene biechtte op dat het land ’vertrouwelijk’ met de Europese Centrale Bank overlegt over de overgang naar de euro. De ander zei dat de ECB de regeringsplannen goedkeurt.

Warschau wil de koppeling aan de euro in de eerste helft van dit jaar tot stand brengen, als eerste stap naar volledige overschakeling. In 2012 moet Polen rijp zijn voor de euro, zo is het streven. Maar de chef van de Poolse centrale bank, Slawomir Skrzypek, verraste de volgende dag door vraagtekens bij dat doel te plaatsen.

Gisteren herstelde de zloty licht, doordat de regering grootscheeps euro’s, bijvoorbeeld uit EU-steungelden, verkocht voor zloty’s.

Tsjechië, momenteel voorzitter van de EU, heeft bij monde van vice-premier Alexander Vondra verklaard dat de situatie van de Oost-Europese banken op de agenda staat van een spoedvergadering van regeringsleiders op 1 maart. „De crisis is een enorm probleem, vooral voor de banken in deze regio. We moeten deze kwestie benaderen met een gecoördineerde aanpak.”