Eigen hachjes

opinie Alle opties staan nog open, Jack, de door jou persoonlijk grootgemaakte minister-president heeft het zelf gezegd: alle! – dus ook de heroverweging van het JSF-besluit in 2010!

Ik moest eerlijk gezegd nogal lachen om de schrik van staatssecretaris Jack de Vries bij de suggestie van PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink om de beslissing over de vervanging van de F-16, die volgens het regeerakkoord in 2010 moet plaatsvinden, maar uit te stellen vanwege de economische crisis.

’Een verkapte bezuiniging op defensie en dat is een slecht signaal!’ riep hij onmiddellijk, zonder uit te leggen waarom dat een slecht signaal was en naar wie toe. Jack de Vries (vandaag nodigt hij u op de Huishoudbeurs uit om bij hem te komen werken) lijkt zo’n guitige, goedlachse figuur, maar het is een terriër in clownspak; van eenmaal in gang gezette gedachten krijg je hem niet af. Zo wil hij ook al niet horen van het weer opgeflakkerde alternatief voor de F-16, de keurige en degelijke Zweedse Saab: het moet en het zal die fijne, opwindende Amerikaanse JSF worden!

Zo’n economische crisis zet de nodige heilige huisjes op scherp, dat zie je maar weer, en dat is bij alle ellende toch mooi meegenomen. Het is een soort grootscheepse test om te kijken hoe links of rechts je nog bent. Nu alle akkoorden weer opengebroken moeten worden en onder de dreiging van een nog grotere crisis in het landsbelang daarbij nog eensgezindheid vereist is ook, laaien op alle mogelijke en onmogelijke plaatsen oude eigenbelangen op: het CDA wil niet dat er aan de hypotheekaftrek wordt getornd, de PvdA houdt vast aan de AOW-leeftijd, de ChristenUnie wil de aanrechtsubsidie behouden, Geert Wilders stelt voor om dan maar in ’linkse hobbies’ als de publieke omroep en de ontwikkelingshulp te snijden, Defensie wil haar nieuwe speelgoed veiligstellen, de werkgevers willen gematigde looneisen, de vakbonden investeringen om werk te behouden. En zo probeert iedereen zijn kostbaarste goederen uit het vuur te slepen.

Het is alsof je naar een huizenblok kijkt dat ontruimd gaat worden, iedereen krijgt een paar minuten de tijd om het kostbaarste mee te nemen. Je ziet een kooi met een parkiet op straat staan. Elders een Wurlitzer. Links wordt een postzegelalbum gered. Rechts probeert iemand zijn mahoniehouten lambrisering mee te nemen. Lucas 17:31: ’Wie op die dag op het dak zal zijn, terwijl zijn huisraad in huis is, ga niet naar beneden om het te halen, en wie in het veld is evenzo, hij kere niet terug.’

Maar zo te zien zijn de oorlogsdreiging en de paniek nog niet groot genoeg voor een portie eendracht. Komt natuurlijk omdat we het helemaal niet meer gewend zijn, zo’n collectieve tegenslag. Ik merk tenminste bij mijzelf dat ik er ook nog niet aan wil. Doet een beetje aan de middeleeuwse pest denken. Wie het zich kon permitteren, verliet de rottende stad met z’n kostbaarste bezittingen om zich op het platteland veilig te wanen, tot de zwarte dood ook daar aankwam en je achterhaalde, in gezelschap van je parkiet, Wurlitzer, postzegelalbum of mahoniehouten lambrisering.