Hoe open Defensie is, merkt fotograaf als er doden vallen

Veel fotografen zijn afgelopen jaar embedded met Defensie in Uruzgan geweest. „In principe mag je alles maken, maar hou het hoofd laag.”

Fotojournalisten oordelen positief over hun embedded (ingebed) verblijf bij de Nederlandse troepen in het zuiden van Afghanistan. Defensie is ook tevreden. „Fotojournalisten hebben zelf kunnen zien dat we niets achterhouden”, zegt woordvoerder Robin Middel.

Na de discussie over de voors en tegens van embedded verslaggeving richtte de aandacht zich vorig jaar op de fotojournalistiek. Aanleiding was de inzending van Defensiefotograaf Sjoerd Hilckmann voor de Zilveren Camera-competitie. Fotojournalisten hadden daar grote bezwaren tegen omdat Hilckmann als militair deel uitmaakte van de missie in het Afghaanse Uruzgan en daarom niet onafhankelijk kon werken. Op de wedervraag – wat ze daar zelf tegenoverstelden – bleef het stil. Middel: „Dat debat was een eye opener voor fotoredacties om meer te investeren in fotografie vanuit Uruzgan.”

Het afgelopen jaar zijn zeker twaalf fotojournalisten embedded in Uruzgan geweest. Freelancer Jeroen Oerlemans verbleef in totaal zeven weken bij een Nederlandse eenheid in Chora. Hij heeft ’prettig’ kunnen werken. In één geval werd Oerlemans het niet eens met Defensie. Hij kreeg geen toestemming voor het publiceren van een foto van de pantserwagen waarin een militair om het leven kwam.

Oerlemans houdt in zijn oordeel een slag om de arm. „Ik ben niet in omstandigheden gekomen waarin het erom spande. Hoe open Defensie werkelijk is, merk je pas als het spannend wordt en er doden of gewonden vallen.”

De ervaringen van Oerlemans geven volgens woordvoerder Middel aan „dat het zelden of nooit lukt om gevechtsacties in beeld te brengen”. De kritiek dat Defensie de missie alleen positief in beeld zou brengen, is daarmee volgens Middel weerlegd.

Volgens Volkskrant-fotograaf Raymond Rutting heeft de discussie rond de Zilveren Camera zeker nut gehad. „Ik heb foto’s kunnen maken die een jaar geleden niet mogelijk waren.” Eenmaal met militairen op pad is de stemming volgens Rutting tamelijk ontspannen. „Ik vroeg aan die jongens wat ik wel en niet mocht fotograferen. ’In principe mag je alles maken, als je je hoofd maar laag houdt’, was hun antwoord.”