Iraakse verkiezingen zijn een succes, maar de cruciale fase komt nog

Irak is nog lang geen normaal land, maar met de verkiezingen van afgelopen weekeinde heeft het wel weer een belangrijk stapje gezet. In de eerste plaats omdat geweld grotendeels uitbleef en de stembusgang relatief ongestoord kon verlopen. En vooral omdat de partijen die het land bijeen willen houden winst boekten ten opzichte van degenen die het land zoveel mogelijk willen fragmenteren.

Hoewel de definitieve uitslag nog moet worden vastgesteld, lijkt met name de partij van de sjiitische premier Noeri Al-Maliki het goed gedaan te hebben. Dat is opmerkelijk, omdat hij anderhalf jaar geleden nog werd afgeschreven als Iraakse leider. Zijn regerende coalitie wankelde enkele keren door politiek verzet van soennitische partijen en door gewelddadig verzet van bijvoorbeeld de pro-Iraanse sjiitische geestelijke Al-Sadr. Sommigen van zijn aanhangers zorgden bijna voor een implosie van Irak en legden pas na ingrijpen van Iraakse en buitenlandse troepen de wapens neer.

Maliki profileerde zich afgelopen weken niet als sjiiet, maar als de bindende leider met een nationalistisch programma, die het geweld in Irak wist te beteugelen. Dat heeft hem extra kiezers opgeleverd. De sjiitische Opperste Islamitisch Iraakse Raad (SIIC) die expliciet op Iran steunt en die bij vorige verkiezingen in 2005 de grote winnaar was, moest inleveren. De vergaande autonomie die het SIIC wilde voor het sjiitische zuiden raakt daarmee enigszins uit beeld.

Maar Irak is nog lang geen normaal land. In het midden hebben de soennieten ditmaal wel meegedaan en daarmee hun demografische dominantie in dat gebied politiek verzilverd. Ook daar lijkt de bevolking te hebben gekozen voor de gematigde, minst islamistische variant. Maar strijd tussen Koerden en soennieten om zeggenschap in bijvoorbeeld Mosoel en Kirkoek komt nu wel op scherp te staan. Met het gevaar dat het tot nieuw geweld komt.

Het grootste probleem is dat over enkele cruciale kwesties tussen de gemeenschappen, en tussen de facties binnen die gemeenschappen, nog geen consensus bestaat. Dat geldt met name voor verdeling van oliegeld en voor afbakening van centrale versus regionale bevoegdheden. De vraag is vooral of de Koerden en de pro-Iraanse sjiieten Maliki zijn centralisme gunnen.

Nu de Amerikaanse troepen zich langzaam gaan terugtrekken moeten over dit soort kwesties knopen worden doorgehakt. Irak is pas echt op weg naar stabiliteit als het die fase doorkomt zonder terug te vallen in anarchie of burgeroorlog.