’Zorginstellingen moeten zuinig zijn op hun oudere werknemers’

De zorgsector moet niet alleen nieuwe, jonge mensen aantrekken, maar ook oudere werknemers zien te behouden. Maar dan moeten 50-plussers wel op waarde worden geschat.

Gebrek aan waardering, dat is wat 50-plussers in de zorg erg hoog zit, ontdekte Carla Engelsman, projectleider bij Vilans – kenniscentrum voor langdurige zorg.

Samen met Jan Mulder, regiocoördinator bij de beroepsvereniging Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V & VN), organiseerde Engelsman in het noorden van het land de afgelopen maanden een serie bijeenkomsten. Doel: van oudere werknemers in de zorg horen wat er nodig is zodat zij hun werk met plezier kunnen blijven doen. Want dat ze het volhouden, is voor velen geen vanzelfsprekendheid.

Engelsman: „Het kwam steeds terug. 50-plussers die zeiden: ’Er wordt vaak een beroep op ons gedaan om extra diensten te draaien, om flexibel te zijn. En we springen ook vaak in. Dat kan omdat we niet meer de zorg voor kleine kinderen hebben, al doen nu onze ouders vaak een beroep op ons. Maar het wordt volstrekt normaal gevonden’.” Mulder: „Die positieve inbreng wordt nauwelijks opgemerkt, terwijl wel allerlei negatieve etiketten op oudere werknemers wordt geplakt.”

Want, zo klinkt het vaak, 50-plussers zijn duur, kunnen steeds minder aan, willen niets meer leren. Toch? „Nee”, zegt Engelsman zeer beslist. „Ouderen zijn niet vaker ziek, zo blijkt steeds weer. Alleen: als ze ziek worden, vallen ze vaak wel langer uit. Maar dat heeft eerder te maken met het soort werk, dan met leeftijd. Kijk bijvoorbeeld naar de mensen die werken in verpleeg- en verzorgingshuizen en de gehandicaptenzorg. Die doen vaak heel lang hetzelfde, lichamelijk zware werk.”

Bijtijds ingrijpen om te kijken wat werknemers anders kunnen doen, kan helpen voorkomen dat mensen voortijdig afhaken. Engelsman noemt de inzet van ergo-coaches als voorbeeld, die werknemers op de juiste wijze leren tillen, bukken oftewel: verantwoord met hun lichaam omgaan. „Maar dat is nog lang geen gemeengoed.” Mulder: „Net zomin als het inzetten van hulpmiddelen die niet direct voor de patiënt bedoeld zijn. Een hoog-laagbed bijvoorbeeld kan het werk een stuk lichter maken. Maar een zorgverzekeraar vergoedt dat niet als het er vooral om gaat het de hulpverlener makkelijker te maken.”

Ook wordt, zo bleek tijdens de bijeenkomsten, door zorginstellingen nauwelijks gekeken of wellicht een andere inhoud van een functie mogelijk is. „Het beeld dat oudere werknemers toch niet meer om of bij te scholen zijn, dat niet meer willen, dat niet meer kunnen, is heel hardnekkig.” Maar daarmee ontstaat een vicieuze cirkel. „Als ouderen hun kennis en vaardigheden niet op peil houden, gaan ze achterlopen. Niet door hun leeftijd, maar door te weinig scholing”, aldus Engelsman. Terwijl scholing wel degelijk zin heeft. „Ouderen kunnen wat minder snel informatie opnemen. Maar daar tegenover staat dat bijvoorbeeld overzicht en inschattingsvermogen toenemen.” Dus zijn mensen voor wie de zorg aan het bed te belastend wordt, best inzetbaar voor bijvoorbeeld zorg-op-afstand. „Er moet gewoon veel creatiever worden gedacht.”

Zorginstellingen moeten zuinig zijn op hun oudere werknemers, vinden Engelsman en Mulder. Dat is ook de boodschap die ze vandaag op de conferentie ’Werken in de zorg na je 50ste’, in het provinciehuis in Groningen, willen overbrengen.

„De vraag naar zorg neemt de komende jaren alleen maar toe door de vergrijzing. Er is al veel aandacht voor de instroom van nieuwe, jonge mensen in onze sector. Maar wordt nog te weinig nagedacht hoe we ouderen voor de zorg kunnen behouden. Terwijl ze wel hard nodig zijn.”