De mens achter de crisis

opinie De kranten staan vol abstracte berichten over de kredietcrisis, maar het is moeilijk om de menselijke maat aan het economische drama te linken. Financiële economie is meestal groots en afstandelijk, zelden klein en persoonlijk.

De VPRO en de NCRV proberen daar verandering in te brengen via ’Tegenlicht’ en ’Slapend Rijk’, het zoveelste project van Frans Bromet.

Het VPRO-magazine liep mee met projectontwikkelaar Rudy Stroink, oprichter en grootaandeelhouder van TCN. Zijn bedrijf doet hele woonwijken ontstaan en staat bekend als zeer innovatief en maatschappelijk betrokken. In de statuten van TCN staat dat ’iedereen recht heeft op persoonlijke ontwikkeling en geluk’.

Een mooie bedrijfsfilosofie, maar duidelijk bedacht vóór de crisis. In de huidige statuten zou maar één term passen: overleven. Want de economische malaise trof TCN hard.

Hoe Stroink dat beleefde zagen we maandag: Als een nachtmerrie. ,,Ik haat het als ik zelf de controle niet meer heb.”

De camera registreerde intieme vergaderingen, waarin op de man af om vertrouwen werd gevraagd, waarin men elkaar aanmoedigde en tot de orde riep.

,,Ik wil ongelooflijk eerlijk zijn, maar dan moeten jullie ook ongelooflijk eerlijk naar mij toe zijn.”

Hier had de kredietcrisis zich in de mens genesteld. Ontslagrondes, onzekerheid; het stelde Stroink’s band met zijn naasten op de proef. Maar hij had veel krediet. Misschien niet bij de bank, maar zeker bij zijn mensen.

Toen hij zijn internationale personeel meedeelde dat TCN uit nood het meerderheidsbelang aan een partner leek te moeten afstaan, was er louter begrip en lof. ,,Doordat je zo eerlijk bent willen we voor je vechten en zij aan zij met je staan.”

Als je hem zo in de weer zag leek het me inderdaad een man waar je als werknemer iets voor over hebt. Al was hij soms ook keihard. Een zakenpartner meldde hij aan de telefoon: ,,Nog zo’n overtreding en je vliegt er horizontaal uit.”

’Tegenlicht, De Strijd van Stroink’ ging over eerlijkheid en oneerlijkheid, wantrouwen en vertrouwen. Over hoe hoop, wanhoop, kwetsbaarheid en zakelijkheid hand in hand kunnen gaan. Allemaal in dienst van dat ene doel: overleven.

Frans Bromet portretteert voor de NCRV een aantal volstrekt uiteenlopende beleggers. Zelf vindt de sikkeneurige televisiemaker dat gedoe met koersen en opties maar niks: ,,Het is voor mij niet veel meer dan de ambitie om slapend rijk te willen worden,” zei hij al aan het begin van het tweeluik, die ook zo heet, ’Slapend Rijk’.

Bromet bezocht een cursus beleggen (docent: ,,beleggen is niets anders dan beslissen in onzekerheid.”), ging naar een lezing met als stelling ’vrouwen beleggen beter dan mannen’ en sprak ’gewone mensen’ die met aandelen kopen en verkopen een boterham hopen te verdienen. Een belegde boterham, zogezegd.

Bromet: ,,Dus wat jullie doen is de hele dag naar die schermen kijken en naar die cijfertjes, of ze omhoog of omlaag gaan?”