Buikpijn van kikkers

Carl Linnaeus heeft voor honderden planten en dieren een naam bedacht, een dubbele naam zelfs. Na de familienaam volgde de soortnaam.

Hoewel vele van zijn wetenschappelijke namen later verbeterd zijn, is de tweedeling nog altijd in gebruik. In 1732 trekt de jonge wetenschapper vijf maanden door Scandinavië en Finland. Zijn reisverslag is onlangs vertaald. Linnaeus reist rond de Oostzee en slaat drie keer een lange zijweg in naar Noorwegen. Eén keer haalt hij na een barre tocht de Atlantische Oceaan. Onderweg ontsnapt hij herhaaldelijk aan de dood, als een Same hem beschiet en als hij door het ijs zakt. Hij ziet de onthoofde lijken van drie geradbraakte dieven. Hij bejubelt de moederliefde van een sneeuwhoen voor haar kuikens. Een oehoenest haalt hij echter leeg, om de uilskuikens open te snijden of mee te nemen voor zijn gastheer. Hij beschrijft dieren en planten gedetailleerd, en tekent ze soms. Hetzelfde doet hij met leefgewoonten en gebruiksvoorwerpen van de Samen en met agrarische praktijken. Hij maakt een beschouwende en wetenschappelijke indruk, die hij bevestigt als hij de achterhaalde ideeën van twee dominees bespot. Die dominees denken dat wolken als ze optrekken mensen, dieren en goederen mee kunnen zeulen. Linnaeus weet wel beter. Wel bezoekt hij vaak geneeskrachtige bronnen en meldt hij, dat iemand met hevige buikkramp zulks te wijten had aan „kikkers die ze had gedronken met het water toen ze vorig jaar nog dril waren, ze voelde dat het er drie waren. Ze hoorde ze kwaken, en ook de anderen”. Omdat de kikkers van zout niet doodgaan, raadt Linnaeus haar teer aan. maar „ze braakt dat onmiddellijk uit”.

Carl Linnaeus, reis door Lapland 1732, vertaling Ger Meesters, KNNV Uitgeverij 2008, euro 22,95