Mannelijk sparen

Bij de ingang van Albert Heijn stond al een groepje jongetjes de oudere klanten op te wachten: mogen wij straks de voetbalplaatjes? Ze wisten precies wie ze moesten hebben, middelbare mensen zonder al te veel risico op kleinkinderen.

Onmiskenbare vaders en moeders sloegen ze geroutineerd over. 'Het spijt me,’ zei ik, 'maar ik spaar ze voor mijn buurjongetje.’ Her en der verscheen een lelijke gloed in de ogen. Als ze mijn buurjongetje kenden gingen ze hem misschien beroven. Bij de kassa herinnerde ik me de belofte weer en vroeg om voetbalplaatjes. Ik probeerde me mijzelf voor te stellen, grijzend haar, gekleed in de nette jas van de overwonnen midlifecrisis, vragend om voetbalplaatjes. Maar de caissières zijn getraind om geen krimp te geven, voor hen is iedereen gelijk. Ik kreeg er, ondanks het feit dat ik maar een paar boodschapjes had, liefst drie. Kon het Fatima schelen. Klantenbinding. Thuisgekomen gooide ik ze maar direct bij de buren in de bus, die ze wel op de deurmat zouden vinden. Beter dan een verre vriend, nietwaar. Ik bedacht dat ik het in andere tijden een vrouwonvriendelijke actie zou hebben kunnen vinden. Want hoe je het ook wendt of keert, voetbalplaatjes zijn meer iets voor jongetjes dan voor meisjes. Een enkel opportunistisch meisje zal zich er misschien mee bezighouden om in de mannelijke smaak te vallen, maar dat zegt meer over haar dan over deze actie.

In het verleden waren AH-acties sekseneutraal, met wuppies, of Disneybeestjes, maar nu heeft men dan toch voor de heren gekozen. Het zou er wel op neerkomen, zo overwoog ik met achterhaald feministisch élan, dat die arme moeders door hun zoontjes geprest en bedreigd werden om met de plaatjes thuis te komen. Het was bovendien een verzamelactie, er waren honderden plaatjes in omloop, dus dat werd bedelen en ruilen.

Verzamelen, zo leert de psychologie ons, is typisch een mannenbezigheid. De verzameling, of het nu om autootjes gaat, postzegels, of voetbalplaatjes, is als een vrouw die niet wegloopt of je tegenspreekt, maar die je altijd bij je kunt houden. Daarom, zo zeggen de psychologen, zijn mannen veel grotere verzamelaars dan vrouwen, zonder uit te leggen waarom vrouwen dan kennelijk niet zo’n partner willen die niet wegloopt. Enfin, ook in de bijbehorende tv-commercial spelen vrouwen geen rol van betekenis. Kennelijk heeft Albert Heijn een aantal eredivisiespelers en coaches zo gek gekregen, ongetwijfeld tegen goed geld, om in de lichtblauwe AH-jasjes voor magazijnmedewerker of kassajongen te spelen. Van het verhaaltje in de commercial klopt intussen geen spaan. Kenneth Perez zit achter de kassa, Mounir Al Hamdaoui goochelt als vakkenvuller met een sinaasappel, maar de nederige Ricky van den Bergh is opeens een gewone klant die door de bekende bedrijfsleider aan de virtuoze Al Hamdaoui ten voorbeeld wordt gesteld. Het doet enigszins denken aan de inconsequentie van Disney-strips, waarin een muis een hond uitlaat. Maar wat doet het ertoe. Als de boodschap maar overkomt: de grootste kruidenier is deze dagen een mannenwereld.