Erdogan ’held’ na felle uithaal naar Israël

amsterdam – - Een felle uithaal van de Turkse premier Erdogan naar de Israëlische president Peres over de oorlog in de Gazastrook heeft hem in de Turkije en de Arabische wereld groot applaus opgeleverd. Maar Erdogan en Peres probeerden daarna meteen de kou uit de lucht te halen.

De twee kregen ruzie tijdens een debat over Gaza in Davos, waar het Wereld Economisch Forum bijeen is. Erdogans uithaal kwam nadat Peres hem op luide toon had gevraagd –zwaaiend met zijn vinger– hoe hij zou reageren als er raketten op zijn steden terecht zouden komen. Erdogan: „De reden dat u uw stem verheft ligt in de psychologie van de schuld. Als het op moorden aankomt, weet u uitstekend hoe u moet moorden. Ik weet heel goed hoe u kinderen raakte en doodde op de stranden.”

Erdogan verliet Davos toen de voorzitter van de bijeenkomst hem verbood nog verder op het betoog van Peres te reageren. Op het vliegveld bij Istanbul wachtte een juichende menigte hem op. ’De overwinnaar van Davos’ stond er op een spandoek. De Palestijnse Hamasbeweging noemde Erdogan een held en plaatste zijn opmerking op één lijn met de Ottomaanse verovering van Constantinopel. ’Eindelijk heeft een moslimleider Israël de waarheid gezegd’, reageerden vele anderen.

Maar Israël noch Turkije wilde de ruzie al te hoog laten oplopen. Volgens Israëls president Peres was de woordenwisseling niet persoonlijk bedoeld en niet van invloed op de banden tussen hun landen. En Erdogan zei vooral boos te zijn omdat hij verder niets meer mocht zeggen van de voorzitter. De Turkse premier benadrukte dat hij het op geen enkele wijze gemunt had op de Israëlische bevolking, president Peres of het Joodse volk. „Ik ben een premier, een leider die heel duidelijk heeft gesteld dat antisemitisme een misdaad tegen de menselijkheid is.”

Erdogans tempering is wel verklaarbaar. Turkije bemiddelde de afgelopen jaren vaak tussen Israël en Arabische landen en het wil die rol graag behouden. Bovendien is er in Turkije een felle seculiere oppositie die Erdogan ervan beschuldigt op te schuiven naar het Midden-Oosten in plaats van Europa. Ook heeft het Turkse leger, dat Erdogan nauwlettend in de gaten houdt, goede banden met Israëls strijdkrachten.

Volgens sommige analisten is de rol van Turkije als bemiddelaar verzwakt door Erdogans uithaal, omdat Israël Turkije nu niet meer als onpartijdig ziet. Maar anderen denken juist dat de Turkse invloed in het Midden-Oosten stijgt, en het land dus als bemiddelaar aan gezag wint.