’Arts moet scholing zelf betalen’

De farmaceutische industrie moet stoppen met het financieren van nascholing van artsen. Zij kunnen hun eigen scholing betalen, aldus een advies aan minister Klink.

Er moet in Nederland onafhankelijke nascholing komen voor huisartsen en specialisten, schrijft de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) in een advies aan minister Klink van volkgezondheid. De onderwerpen waarin artsen bijles krijgen, worden nu voor een groot deel bepaald én betaald door de farmaceutische industrie. Dat is onwenselijk, vindt de RVZ, omdat al snel sprake is van beïnvloeding.

De raad sprak uitvoerig met alle betrokkenen bij het geneesmiddelengebruik. Ook de farmaceutische industrie was ruim vertegenwoordigd in het debat. Brache-organisatie Nefarma noemt het RVZ-rapport een gemiste kans, omdat er concrete suggesties in zouden ontbreken.

De RVZ stelde op basis van het overleg een advies op, met drie prioriteiten: onafhankelijke nascholing, onafhankelijk geneesmiddelenonderzoek en het voorwaardelijk vergoeden van nieuwe geneesmiddelen.

Al jaren is er discussie over de invloed van de industrie op de nascholing van dokters. De RVZ onderkent het probleem. Er zijn voldoende voorbeelden waaruit blijkt dat farmaceutische bedrijven het financieel eigenbelang laten voorgaan boven het publieke belang, aldus de raad. Al voegt de RVZ hier meteen aan toe dat ook apothekers en artsen niet ongevoelig zijn voor financiële prikkels. De raad wijst er fijntjes op dat er bij het uitwisselen van geschenken altijd twee partijen zijn: een gever en een ontvanger. Ook journalisten, politici, programmamakers bij radio en tv laten zich beïnvloeden door farmaceutische industrie, aldus het rapport.

De raad roept de farmaceutische industrie op de financiële relaties met onderzoekers, voorschrijvers, patiëntenorganisaties, journalisten en politici openbaar te maken. De bedrijven Eli Lilly en Merck (in Nederland MSD) kondigden al aan de betalingen aan artsen voor het houden van voordrachten en het geven van adviezen publiek te zullen maken.

Artsen krijgen in hun tarieven sinds jaar en dag een vaste vergoeding voor hun verplichte nascholing. De RVZ vindt dat zij dat geld in een speciaal fonds moeten storten voor de oprichting van onafhankelijke bij- en nascholingsinstituten. Twee jaar geleden sloot in Capelle aan den IJssel één van de laatste onafhankelijke nascholingsinstituten van huisartsen, omdat het de concurrentie met de gratis nascholing van de industrie niet meer aankon.

De RVZ stelt vast dat er in de afgelopen jaren meer transparantie is gekomen, maar nog niet voldoende: „Er is meer nodig om schimmigheid over al dan niet vermeende belangenverstrengeling te vermijden.”

Die schimmigheid is er volgens de raad onder meer rond de invloed van de industrie op richtlijnen van artsen voor de behandeling van patiënten. De RVZ vindt dat de industrie weliswaar moet kunnen meepraten in richtlijncommissies, maar dat er ook maximale openheid moet zijn over de financiële verbintenissen tussen leden van die commissies en de pillenfabrikanten. Een sterke positie in een richtlijncommissie kan voor een farmaceutische bedrijf lucratief zijn, als dit leidt tot een prominente plaats van het middel van een fabrikant in die behandelstandaard. Ook artsen zelf moeten transparanter zijn over hun relaties met de industrie, vindt de raad.