Kabinet luistert, maar met mate

Het kabinet krijgt steun van vrijwel de hele Kamer om het begrotingstekort de komende jaren op te laten lopen om de economie te stimuleren.

Femke Halsema en Alexander Pechtold probeerden zich gisteren nog zo constructief op te stellen in het Kamerdebat over de kredietcrisis. De fractieleiders van GroenLinks en D66 willen graag meepraten en meedenken over alle dilemma’s waar het kabinet de komende tijd voor staat. Maar na enkele lovende woorden voor de constructieve opstelling, draaide CDA-leider Van Geel de deur snel op slot.

Over een paar weken krijgt de Kamer een kant-en-klaar voorstel waar de coalitiefracties dan al mee hebben ingestemd en dat ook aan de vakbeweging en de werkgevers zal zijn voorgelegd. „Het zal van de formuleringen afhangen of er nog marges zijn”, zei Van Geel over de ruimte die de oppositiefracties al dan niet nog zullen krijgen.

De oppositiepartijen willen zo graag meepraten, omdat het niet alleen gaat om maatregelen voor de komende twee jaar. Er is brede consensus dat er plannen moeten worden gemaakt om de economie op de korte termijn draaiende te houden en de oplopende werkloosheid zo veel mogelijk af te remmen, maar ook om ervoor te zorgen dat ook de overheidsfinanciën op de langere termijn weer gezond zijn.

Voor dat laatste zijn ingrijpende hervormingen nodig, bijvoorbeeld in de sociale zekerheid, op de woningmarkt en in de financiële wereld. Die plannen voor de langere termijn moeten niet over twee jaar weer worden omgegooid als er een ander kabinet zit, meent Pechtold. Het moeten dus breed gedragen maatregelen zijn, waar ook partijen over mee hebben gedacht die nu in de oppositie zitten.

In theorie zijn premier Balkenende en minister Bos van financiën het daarmee eens. De spil van het kabinet heeft dan ook ’goed naar de Kamer geluisterd’ en zal ’in eerste instantie steun zoeken in de hele Kamer’. Maar als de plannen er liggen, kijken eerst de coalitiefracties CDA, PvdA en ChristenUnie ernaar. En dan kan het zijn dat die drie fracties de voorstellen ondanks bezwaren van de oppositiefracties aan een meerderheid helpen.

Daar zal ook PvdA-fractievoorzitter Hamer geen stokje voor steken. Zij constateerde zo’n verdeeldheid in het parlement over vrijwel elk onderwerp en zo veel verschillen van mening tussen vakcentrales en werkgevers, dat het volgens haar onmogelijk is om iedereen op één lijn te krijgen. Een breed gedragen polderakkoord zit er volgens haar dus niet in.

Toen dinsdag bleek dat de economie dit jaar naar verwachting met 3,5 procent zal krimpen, stelde het CDA vast dat een begrotingstekort van 2 procent niet meer haalbaar is. Gisteren maakte ook D66 de omslag, zodat uiteindelijk alleen de VVD nog vindt dat het kabinet zoveel (40 miljard euro) moet bezuinigingen dat het tekort tot maximaal 2 procent wordt beperkt.

SP-fractieleider Kant vindt dat het kabinet veel eerder en veel meer moet investeren. D66 wil dat de sociale zekerheid flink wordt hervormd, onder meer door mensen langer door te laten werken en het ontslagrecht te versoepelen. PvdA-fractievoorzitter Hamer vindt het ’niet logisch’ dat er nog meer in de AWBZ en in uitkeringen wordt gesneden. Geert Wilders wil lastenverlichting en Femke Halsema investeringen in ’groene’ banen. Het CDA is nog altijd tegen het morrelen aan de hypotheekrenteaftrek.

Het kabinet heeft inmiddels twee ambtelijke rapporten waarin alle afspraken over de begroting, sociale zekerheid en woningmarkt opnieuw worden bekeken. Daar gaan de bewindslieden de komende weken over praten. Zoals Bos dinsdag subtiel een streep trok bij de werkloosheidsuitkeringen en Rouvoet dat vorige week deed bij de ’aanrechtsubsidie’, deed Balkenende dat gisteren nog eens bij de hypotheekrenteaftrek. Daar mag weliswaar over gesproken worden, maar ’het staat niet ter discussie’, aldus de premier.